TOOS, Turkiga oo sheegay in ay soo rideen gantaal balastig ah oo laga soo ganay Iiraan

Tebin toos ah

Abdishukri Haybe - Xuseen Xuska

1. 12 Daqiiqadood ka horIiraan oo weerartay saldhigyo ay Kurdidu leeyihiin

   Iiraan ayaa weerartay saldhigyo ay leeyihiin mucaarad Iiraan u dhashay oo Kurdi ah oo ku yaalla waqooyiga Ciraaq.

   Wararka ayaa sheegaya in Madaxweynihii Maraykanka, Donald Trump, uu doonayay in kooxahan ay ku lug yeeshaan colaadda ka jirta Iiraan.

   Mid ka mid ah saldhigyadaas ayaa la weeraray 11:00 subaxnimo waqtiga maxalliga ah. Afar dagaalyahan oo ka tirsan Peshmerga-da Kurdida ah ayaa ku dhaawacmay weerarka. Mid ka mid ah ayaa ku geeriyooday isbitaalkii la geeyay.

   Gantaalku wuxuu dhulka ka sameeyay god weyn. Bur-burka dhisme la dumiyay ayaa la arki karaa, isagoo ku fidsan aag ballaaran.

2. 14 Daqiiqadood ka horMadaxa amniga Iran oo Trump waydiiyay: 'Maraykanku wali ma ka horreeyaa - mise Israa'iil?'

   

   Xigashada Sawirka, Reuters

   Madaxa amniga ee Iran, Cali Larijani, ayaa uga digay Madaxweynaha Mareykanka Donald Trump in dhimashada Ayatollah Khamenei ay "wax weyn kaa gooyn doonto," ka dib markii hoggaamiyaha Iran lagu dilay weeraradii Mareykanka iyo Israa'iil ay ku qaadeen Iran.

   Qoraal uu soo dhigay barta X, Larijani wuxuu sheegay in Trump "uu dadka Mareykanka geliyay dagaal aan caddaalad ahayn oo ay la galaan Iran," ka dib markii ay "saameeyeen" wax uu ugu yeeray "ciyaar-dhaqameedka maadeyska ah" ee Ra'iisul Wasaaraha Israa'iil Benjamin Netanyahu.

   "Miyey weli Mareykanka wax walba ka horreeyaan - mise Israa'iil?" ayuu is weydiiyay.

   Xusuusin ahaan, Mareykanka iyo Israa'iil ayaa weeraro ballaaran ku qaaday Iran 28-kii Febraayo, waxayna tan iyo markaas sii wadeen beegsiga goobaha ku yaalla dalkaas oo dhan.

   Xoghayaha Arrimaha Dibadda ee Mareykanka, Marco Rubio, ayaa sheegay in Mareykanku uu ogaa in ay jiri doonaan tallaabooyin ay qaaddo Israa'iil, taas oo ka dhigan in Mareykanku ay ahayd inuu "horey u qaado tallaabo ka hortag ah" maaddaama la filayay weeraro ay Iran ku qaaddo ciidamada Mareykanka.

   Sidoo kale akhriso:

   Iran, Mareykanka iyo Koobka Adduunka ee bilaabanaya saddex bilood gudaheed

   "Dhamaanba khadadkii casaa waa laga talaabay" dalalka khaliijka oo ka baaraan degaya jawaabta ay ka bixin karaan weerarrada Iiraan

   Waa maxay "sharciga awoodaha dagaalka" Kongaressku-se ma xaddidi karaa weerarrada Trump ee Iiraan?

   Maxay hogaamiyeyaasha Yurub go'aan mideysan uga yeelan waayeen Iiraan?

3. 19 Daqiiqadood ka horSawirro: Gantaal ku dhacay xadka Turkiga iyo Suuriya

   Sawirro ayaa lagu baahiyay baraha bulshada oo muujinaya gantaal ku dhacay magaalada Qamishli ee waqooyi-bari Suuriya, taas oo ku taalla meel u dhow xadka Turkiga.

   Weli lama oga goorta uu gantaalku ku dhacay. Turkiga horey ayuu u sheegay in difaacyada hawada ee NATO ay soo rideen gantaal Iiraan laga leeyahay oo galay hawada Turkiga.

   Sida lagu sheegay bayaan ka soo baxay Wasaaradda Difaaca ee Turkiga ma jirin wax khasaare ah oo ka dhashay.

   

   Xigashada Sawirka, Reuters

   

   Xigashada Sawirka, Reuters

4. 32 Daqiiqadood ka horWar deg deg ah, Milateriga Israa'iil oo galay tuulooyin ku yaalla koonfurta Lubnaan, sida ay sheegtay Qaramada Midoobay

   Hawlgalka nabad ilaalinta Qaramada Midoobay ee Lubnaan, ciidamada ku meel gaarka ah ee Qaramada Midoobay ee Lubnaan (UNIFIL), ayaa BBC u sheegay in milatariga Israa’iil ay galeen tuulooyin dhowr ah oo Lubnaan ku yaal oo u dhow Khadka Buluugga ah, oo ah xadka ay Qaramada Midoobay calaamadisay ee u dhexeeya Lubnaan iyo Israa’iil.

   Ciidamada nabad ilaalinta ayaan islamarkiiba tafaasiil ka bixin baaxadda iyo muddada ay soo duuleen.

5. 45 Daqiiqadood ka horCalan madow oo laga taagay xadka Iran iyo Turkiga

   

   Xigashada Sawirka, Maarten Lernout/BBC

   Calankii Iran ee ka taagnaa xuduudka Razi ee Iran, ee dhanka Turkiga, ayaa lagu beddelay mid madow.

   Tani waxay u badan tahay in lagu xusayo geerida Ayatullah Ali Khamenei.

6. Saacad ka horCiidamada Cirka ee Israa’iil oo sheegay in ay Iran ku soo rideen in ka badan 5,000 oo gantaal

   Ciidamada cirka ee Israa’iil ayaa sheegay in ay Iran ku rideen in ka badan 5,000 oo rasaas ah tan iyo markii uu dagaalka bilowday Sabtidii.

   Xogtan lagu soo dhigay baraha bulshada, ayay lagu sheegay in ay xoogga saarayso aagga Tehran.

   Dhanka kale, ciidamada difaaca Israa’iil ayaa sheegay inay aqoonsadeen gantaallo laga soo riday Iran oo ku socday Israa’iil wax yar ka hor intaan lasoo dirin.

   Qoraalka lasoo dhigay barta X, ayaa intaa ku daray in nidaamyada difaaca ay u shaqeynayaan si ay uga hortagaan khatarta.

7. Saacad ka horWar deg deg ah, Siddeetan meydad oo la helay kadib markabka Iran ee quusay

   Ilaa 80 mayd ayaa la helay kadib markii uu quusay markab Iran laga leeyahay, sida loo sheegay BBC.

   Meydadka 80 qof oo saarnaa markab laga leeyahay Iran oo ku degay badweynta Hindiya ayaa la helay, sida uu BBC Sinhala u sheegay xoghayaha wasaaradda gaashaandhigga Air Vice Marshal Sampath Thuyyakontha.

8. 2 Saacadood ka horRaysal wasaare Abiy oo digniin diray maahmaahyada adeegsaday

   

   Xigashada Sawirka, Getty Images

   Ra’iisul wasaaraha dalka Itoobiya Abiy Axmed ayaa ku eedeeyay madaxda kooxda TPLF iyo dowladda Eritrea inay u dhaqaaqeen sidii ay dib ugu soo celin lahaayeen dagaalladii ka dhacay dalkaasi.

   Wuxuu ku dhaleeceeyay madaxda TPLF ee Tigray-ga inay door ku leeyihiin ka hortagga isbedellada siyaasadeed iyo kuwa horumarka ee Tigray-ga.

   Waxa uu sidoo kale ku eedeeyay dowladda Eritrea in ay dhibaato weyn u geysatay dadka rayidka ah iyo kaabayaasha dhaqaalaha intii lagu jiray dagaalkii Tigray ee 2022 .

   Waa markii labaad oo dowladda Itoobiya ay ku eedeyso ciidamada Eritrea xadgudubyada noocaan ah.

   Eritrea ayaa mar sii horreysay cambaareysay hadallada la midka ah ee ra’iisul wasaaraha oo ku tilmaamay “wax laga xishoodo oo laga yaqyaqsado”.

   Sidoo kale akhri:

   Itoobiya ma waxay dib ugu laabaneysaa dagaal kale oo ka qarxa gudaheeda?

   Waa maxay waxa ay Iimaaraadka, Turkiga iyo Sacuudiga oo aan isku dan ahayn ka doonayaan Itoobiya

   Xiisadda Itoobiya iyo Eriteriya: Sidee ayay u saamayn kartaa Soomaaliya?

   Wararkii ugu dambeeyay ee xiisadda ka taagan gobolka Tigree ee dalka Itoobiya

9. 2 Saacadood ka hor"Iraan waxay isku dayday in ay disho Trump"

   Xoghayaha Gaashaandhigga Mareykanka Pete Hegseth oo hadda wariyeyaasha kula hadlayay Pentagon-ka, oo uu weheliyo Madaxa Ciidammada Isku-dhafka Mareykanka Dan Caine ayaa yidhi:

   "Iiraan waxay isku dayday in ay disho Madaxweyne Trump," ayuu yiri Hegseth, wuxuuna intaa ku daray, "Madaxweyne Trump waa uu ku qoslay arrintaasi."

   Wuxuu sheegay in Salaasadii, Mareykanku uu "uu ugaadhsaday oo uu dilay" "hoggaamiyihii unugga ee isku dayay inuu dilo Madaxweynaha Trump".

10. 4 Saacadood ka horMaxaa ka jira in la weeraray warshaddii ugu weynayd ee shidaalka Sucuudiga?

    

    Xigashada Sawirka, Getty Images

    Wasaaradda Difaaca ee Sacuudi Carabiya ayaa sheegtay in la isku dayay in weerar loo adeegsaday diyaarad aan duuliye lahayn lagu beegsado warshad weyn oo sifeysa shidaalka dalkaasi.

    Weerarka ayaa lagu bartilmaameedsaday warshad sifaysa shidaal oo ku taalla Ras Tanura, taas oo la rumeysan yahay inay tahay xarunta ugu weyn ee sifeynta shidaalka ee dalka Sacuudi Carabiya.

    Sida ay Wasaaradda Difaacu sheegtay, “Qiimaynta hordhaca ah waxay muujinaysaa in weerarkan loo adeegsaday diyaarad drone ah, balse wax khasaare ah ma uusan geysan.”

11. 4 Saacadood ka horAaskii Aayatollah oo dib loo dhigay

    

    Xigashada Sawirka, Getty Images

    Warbaahinta dawladda Iiraan ayaa ku warrantay in dib loo dhigay aaska qaran ee Hoggaamiyaha Sare ee Iiraan, Ayatollah Ali Khamenei.

    Aaskan oo qorshuhu ahaa in uu socdo muddo saddex maalmood ah ayaa la filayay inuu bilaabmo maanta, iyadoo sawirro lagu baahiyay baraha bulshada ay muujinayeen diyaargarow lagu qabanayo munaasabadda.

    Si kastaba ha ahaatee, wararku waxay sheegayaan in qabanqaabiyayaashu ay sheegeen in munaasabadda dib loo dhigi doono ilaa laga helo kaabayaal iyo diyaargarow buuxa oo lagu qaban karo.

    Illaa iyo hadda lama shaacin taariikh cusub oo loo asteeyay qabashada aaska.

    Sidoo kale akhriso:

    Iran, Mareykanka iyo Koobka Adduunka ee bilaabanaya saddex bilood gudaheed

    "Dhamaanba khadadkii casaa waa laga talaabay" dalalka khaliijka oo ka baaraan degaya jawaabta ay ka bixin karaan weerarrada Iiraan

    Waa maxay "sharciga awoodaha dagaalka" Kongaressku-se ma xaddidi karaa weerarrada Trump ee Iiraan?

    Maxay hogaamiyeyaasha Yurub go'aan mideysan uga yeelan waayeen Iiraan?

12. 4 Saacadood ka horWar deg deg ah, Markab ay Iiraan leedahay oo ku quusay Sri Lanka

    

    Xigashada Sawirka, Getty Images

    Ciidamada badda ee Sri Lanka ayaa xaqiijiyay in ay soo badbaadiyeen 32 qof kadib markii ay soo waceen markabka ciidamada badda Iran ‘IRIS Dena’ subaxnimadii hore ee saaka.

    Budhika Sampath, oo ah afhayeenka ciidamada badda ee Sri Lanka ayaa yiri: "In kasta oo ay ka baxsan tahay biyaheenna, waxay ku jirtay gobolkeenna goobidda iyo samatabbixinta. Markaa waxaa nagu waajib ah inaan uga jawaabno sida ku cad waajibaadka caalamiga ah."

    Waxa uu intaa ku daray: "Waxaan helnay dad dul sabbeynaya biyaha, waanu soo badbaadinnay, ka dib markii aan weydiinnay waxaan ogaannay in dadkaas ay ka yimaadeen markab laga leeyahay Iran."

    Waxa uu sidoo kale sheegay in sida ku cad warqadaha markabka 180 qof la rumeysan yahay in ay saarnaayeen, inkastoo aan la ogeyn tirada saxda ah ee la la'yahay.

    Iran, Mareykanka iyo Koobka Adduunka ee bilaabanaya saddex bilood gudaheed

    "Dhamaanba khadadkii casaa waa laga talaabay" dalalka khaliijka oo ka baaraan degaya jawaabta ay ka bixin karaan weerarrada Iiraan

    Waa maxay "sharciga awoodaha dagaalka" Kongaressku-se ma xaddidi karaa weerarrada Trump ee Iiraan?

    Maxay hogaamiyeyaasha Yurub go'aan mideysan uga yeelan waayeen Iiraan?

13. 5 Saacadood ka horWar deg deg ah, Turkiga oo sheegay in ay qabteen gantaal laga soo ganay Iiraan

    

    Xigashada Sawirka, Getty Images

    Wasaaradda Difaaca Qaranka ee Turkiga ayaa sheegtay in gantaal ballistic ah oo laga soo riday Iiraan kuna wajahnaa Turkiga la soo riday.

    Wasaaraddu waxay shaacisay in gantaalka ballistic-ga ah ee laga soo ganay Iiraan uu ka gudbay hawada Ciraaq iyo Suuriya ka hor inta aanu u jihaysan hawada Turkiga, halkaas oo ay ku soo rideen cutubyada difaaca hawada iyo gantaallada ee NATO ee ku sugan Bariga Badda Mediterranean-ka.

    Wasaaraddu waxay sidoo kale sheegtay in qayb ka mid ah difaaca hawada ee lagu burburiyay gantaalka ka yimid Iiraan ay ku dhacday degmada Dörtyol ee gobolka Hatay, balse aysan jirin wax khasaare naf ama dhaawac ah oo ka dhashay dhacdada.

    Iran, Mareykanka iyo Koobka Adduunka ee bilaabanaya saddex bilood gudaheed

    "Dhamaanba khadadkii casaa waa laga talaabay" dalalka khaliijka oo ka baaraan degaya jawaabta ay ka bixin karaan weerarrada Iiraan

    Waa maxay "sharciga awoodaha dagaalka" Kongaressku-se ma xaddidi karaa weerarrada Trump ee Iiraan?

    Maxay hogaamiyeyaasha Yurub go'aan mideysan uga yeelan waayeen Iiraan?

14. 5 Saacadood ka horBaarlamaanka Soomaaliya oo ansixiyay dastuurkii lagu muransanaa

    

    Xigashada Sawirka, SNTV

    Xildhibaannada iyo Senatorrada labada aqal ee Baarlamaanka JFS ayaa kulan ay maanta yeesheen ku ansixiyey Dastuurka Soomaaliya oo wax ka beddelkiisa lagu muransanaa. Sida uu ku warramay telefishanka Soomaaliya, 223 xubnood oo kala ah 186 Xildhibaan oo Golaha Shacabka ah iyo 37 Senator oo Aqalka Sare ah ayaa cod aqlabiyad ah ku ansixiyey Dastuurka Dalka, sida uu ku dhawaaqay Guddoomiye Sheekh Aadan Madoobe oo kulanka shir guddoomiyey.

    Sidoo kale akhri:

    Dhegeyso: Cutubka shanaad ee dastuurka iyo doodda ka taagan

    Muddo-xileedka baarlamaanka Soomaaliya miyaa la kordhiyey?

    Faahfaahinta wixii maanta ka dhex dhacay baarlamaanka: Feer iyo Firimbi

    Dhegeyso: Rabshadihii maanta ka dhacay gudaha baarlamaanka Federaalka

15. 7 Saacadood ka horWar deg deg ah, Wiilka Aayatollah oo badbaaday iyo diyaar garowga doorashada hoggaanka sare

    Iiraan ayaa u diyaar garoobaysa inay doorato hogaamiyaha sare ee cusub, warbixinnadu waxay sheegayaan in wiilka Aayatollah-gii dhintay uu badbaaday

    Wiilka Aayatollah, Ali Khamenei, ayaa sida laga soo xigtay laba ilo oo Iiraani ah oo la hadlay wakaaladda wararka Reuters, ay sheegeen inuu ka badbaaday weerarradii ka dhacay gudaha Iiraan.

    Mojtaba Khamenei waa ilmaha labaad ee ugu weyn Ali Khamenei – oo Sabtidii lagu dilay weerar Israeli ah – waxaana loo arkaa inuu noqon karo Hogaamiyaha Sare ee Iiraan ee xiga.

    Warbaahinta dowladda Iiraan ayaa kusoo warramaysa in maanta la qaban doono xaflad janaasadeedka Ali Khamenei, waxaana wariyahaheena caalamiga ah ee ugu weyn, Lyse Doucet, ka warbixinaysaa cidda u noqon karta hogaamiyaha Iiraan xiga.

    "Dhamaanba khadadkii casaa waa laga talaabay" dalalka khaliijka oo ka baaraan degaya jawaabta ay ka bixin karaan weerarrada Iiraan

    Dhegeyso: Jawaabta ay xildhibaanada Puntland ka bixiyeen xarigga la taliyaha Deni oo Muqdisho lagu xiray

    Waa maxay "sharciga awoodaha dagaalka" Kongaressku-se ma xaddidi karaa weerarrada Trump ee Iiraan?

16. 7 Saacadood ka horWar deg deg ah, Kuwait oo la tacaalaysa hirar gantaallo iyo diyaarado aan duuliye lahayn – ciidamada

    Ciidamada qalabka sida ee Kuwait ayaa soo sheegay in ay la tacaalayaan hirar weerarro gantaallo iyo diyaarado aan duuliye lahayn (drones).

    War lagu baahiyay barta X, ciidanka Kuwait ayaa sheegay in ay ka hortagi doonaan oo joojin doonaan weerarradan.

    "Dhamaanba khadadkii casaa waa laga talaabay" dalalka khaliijka oo ka baaraan degaya jawaabta ay ka bixin karaan weerarrada Iiraan

    Dhegeyso: Jawaabta ay xildhibaanada Puntland ka bixiyeen xarigga la taliyaha Deni oo Muqdisho lagu xiray

    Waa maxay "sharciga awoodaha dagaalka" Kongaressku-se ma xaddidi karaa weerarrada Trump ee Iiraan?

17. 7 Saacadood ka horTrump waxa uu u maamuley wadahadallada sidii “gorgortan guri” – Wasiirka Arrimaha Dibadda ee Iran

    

    Xigashada Sawirka, Reuters

    Wasiirka Arrimaha Dibadda ee Iiran, Abbas Araghchi, ayaa ku eedeeyay Donald Trump in uu “miiska wadahadalka uu ugu tuuray si ula kac ah”, sida uu ku sheegay qoraal cusub oo uu soo dhigay barta bulshada.

    “Marka wadahadallo nukliyeer oo adag loo maamulo sidii gorgortan guri, isla markaana been weyn ay mugdi ku samayso xaqiiqooyinka, filashooyinka aan macquulka ahayn marnaba lama gaari karo,” ayuu yiri.

    Araghchi wuxuu intaa ku daray in Trump uu “diblomaasiyadda iyo dadka Mareykanka ee doortay uu khiyaamay.”

18. 7 Saacadood ka horWar deg deg ah, Mareykanka iyo Kurdida oo ka wada hadlay hawlgal lagu qaado Galbeedka Iiraan

    Sida aan kasoo xiganay Reuters Ciidamada Kurdida Iiraan ayaa maalmahan la tashanaya Mareykanka iyaga oo ka wada hadlaya in la weeraro ciidamada ammaanka ee Iran qaybta galbeed ee dalka iyo sida loo fulin lahaa, sida ay sheegeen saddex ilo oo xog-ogaal ah.

    Isbahaysiga kooxaha Kurdida Iiraan ee jooga xuduudka Iiraan iyo Ciraaq, gaar ahaan gobolka ismaamul-hoosaadka ah ee Kurdistaan ee Ciraaq, ayaa qaatay tababar ay k ugali karaan dagaal noocaas oo kale ah, iyaga oo rajeynaya in ay daciifiyaan ciidamada milatari ee dalka, iyadoo Mareykanka iyo Israa’iil ay bartilmaameedyo Iiran ku garaacayaan bombo iyo gantaallo.

    Ujeedadu waxay ahaan lahayd in la abuuro fursad ay muwaadiniinta Iiran ee ka soo horjeeda dowladda ay kacaan, maadaama Hoggaamiyaha Sare Ali Khamenei iyo mas’uuliyiinta kale ee sare la dilay tan iyo markii weerarka Mareykanka-Israa’iil uu bilaabmay Sabtidii, sida ay sheegeen laba ka mid ah ilahaasi.

    Ilaha ayaa intaa ku daray in go’aan kama dambeys ah aan weli laga gaarin hawlgalkan iyo waqtiga uu dhici karo, iyagoo ka hadlay shuruudaha qarsoodiga ah si xor ah uga warbixiya qorshaha milatari ee xasaasiga ah.

19. 8 Saacadood ka horIsbahaysiga dagaalka Netanyahu iyo Trump oo wajahaya imtixaan adag

    

    Xigashada Sawirka, REUTERS/Jonathan Ernst

    Ra’iisul Wasaaraha Israa’iil Benjamin Netanyahu ayaa fuliyay hamigiisii ahaa in uu hoggaanka Iiran uu rido, laakiin iswaafajintiisa dhow ee uu la leeyahay Madaxweynaha Mareykanka Donald Trump ayaa wajahaysa imtixaan, iyadoo olole milatari oo wadajir ah uu halis ugu jiro inuu sii socdo, isla markaana ujeedooyinkiisu ay isbeddeli karaan toddobaadyada soo socda.

    Ujeedada Mareykanka ayaa ahayd in la burburiyo gantaallada iyo ciidamada badda ee Iiran, isla markaana laga hortago in ay hesho hub nukliyeer ah. Madaxa Pentagon-ka, Pete Hegseth, ayaa isla maalintaas shir jaraa’id ku sheegay in hawlgalku uusan ahayn “dagaal loogu talagalay beddelidda maamulka.”

    Dhanka kale, Netanyahu ayaa si toos ah ugu baaqay muwaadiniinta Iiran inay wadooyinka u soo baxaan oo ay ka tuuraan hoggaamiyayaashooda, isagoo xitaa Isniintii habeenkii yiri: “Waxaan abuuri doonnaa xaaladaha, marka hore, si shacabka Iran ay gacanta ugu dhigaan mustaqbalkooda,” sida uu u sheegay Fox News.

20. 8 Saacadood ka horWar deg deg ah, Qarax ayaa laga maqlayaa Tehraan iyada oo Israa’iil ku dhawaaqday weerarro cusub

    Qarax weyn ayaa ka dhacay bariga Tehraan, sida ay sheegayaan warbaahinta dowladda Iiraan iyo wariyeyaasha wakaaladda wararka ee AFP ee kasoo waramaya magaalada.

    Arrintan ayaa timid iyadoo Ciidamada Difaaca Israa’iil (IDF) ay ku dhawaaqeen in ay bilaabeen weerarro ballaaran oo hawada ah oo lagu beegsanayo bartilmaameedyo la xiriira maamulka magaalada.

    Wararka ayaa tilmaamaya in qaraxyadani ay qayb ka yihiin hawlgallada milatari ee Israa’iil iyo Maraykanku ka wadaan Iiraan, kuwaas oo ay ku jiraan duqeymo lagu bartilmaameedsanayo xarumo milatari iyo goobaha maamulka.

    Waa maxay "sharciga awoodaha dagaalka" Kongaressku-se ma xaddidi karaa weerarrada Trump ee Iiraan?

    Maxay hogaamiyeyaasha Yurub go'aan mideysan uga yeelan waayeen Iiraan?

    Yaa burburiyay saddexdii diyaaradood ee dagaalka Maraykanka, sideese loo burburiyay?