U Rwanda rwatangaje urutonde rw'abantu 25 rushinja iterabwoba, umwe muri bo ati ni 'Ibinyoma gusa'

Dr Théogène Rudasingwa akoze ikimenyetso n'ikiganza yicaye mu ntebe. Yambaye ikositimu y'umukara, karuvati y'iroza n'ishati y'ubururu. Ku ikoti rye hometseho indangururamajwi ntoya. Arimo kuvuga areba ku ruhande.

Ahavuye isanamu, Théogène Rudasingwa

Insiguro y'isanamu, Dr Théogène Rudasingwa, wahoze ari umukuru w'ibiro bya Perezida w'u Rwanda Paul Kagame, ni umwe mu basohotse kuri urwo rutonde
    • Umwanditsi, Didier Bikorimana
    • Igikorwa, BBC News Gahuzamiryango
  • Igihe co gusoma: iminota 4

Ikigo cy'u Rwanda cy'ubutasi mu by'imari (FIC) cyasohoye urutonde rw'Abanyarwanda 25 bari hanze y'igihugu rushinja ko bakora iterabwoba n'abatera inkunga y'amafaranga ibikorwa by'iterabwoba byo kurwanya ubutegetsi buriho, kibuza rubanda gukorana na bo ndetse ko imitungo yabo ifatirwa.

FIC yavuze ko umuntu utazabikurikiza mu Rwanda azabihanirwa nkuko biteganywa n'itegeko.

Dr Théogène Rudasingwa, umwe mu basohotse kuri uru rutonde, yabwiye BBC News Gahuzamiryango mu kiganiro kuri telefone ko ibi ari "nka serwakira" kandi ko nta gaciro abiha.

Ni urutonde rwateguwe ndetse rwemezwa na komite y'igihugu yo kurwanya iterabwoba. Ikigo FIC kivuga ko uru rutonde rushingiye ku makuru y'ubutasi, amakuru yo mu bitangazamakuru, ibyavugiwe mu nkiko, n'ibyemezo by'inkiko.

Kuri urwo rutonde FIC yasohoye ku wa kabiri, hariho nka Faustin Kayumba Nyamwasa, uba muri Afurika y'Epfo, wahoze ari umugaba mukuru w'ingabo z'u Rwanda (RDF) w'ipeti rya Liyetona Jenerali, akaba ari mu bashinze umutwe/ishyaka wa RNC urwanya ubutegetsi bw'u Rwanda.

Kayumba ashinjwa gutera inkunga ibikorwa by'iterabwoba no kugirana imishyikirano itaziguye n'abakuriye umutwe wa FDLR urwanya ubutegetsi bw'u Rwanda ukorera mu burasirazuba bwa Repubulika ya Demokarasi ya Congo.

Ikigo FIC kivuga ko uru rutonde rw'ibihano rushingiye ku ngingo ya 11 y'itegeko-teka ryo ku wa 22/01/2025 rya minisitiri w'intebe rigenga komite y'igihugu yo kurwanya iterabwoba no ku ngingo ya 5 y'amategeko agenga ikigo FIC nimero yo muri uyu mwaka.

Skip podcast promotion and continue reading
WhatsApp channel ya BBC Gahuza

Amakuru ya BBC Gahuza ako kanya kuri WhatsApp yawe

Kanda hano ujyeho

End of podcast promotion

Mu bihano byafatiwe abari kuri uru rutonde, hanarimo ko bibujijwe gukorana na bo mu buryo buziguye cyangwa butaziguye ku mutungo wabo cyangwa uwo basangiye n'abandi cyangwa ukomotse ku bikorwa byabo cyangwa ku muntu ukora mu izina ryabo.

FIC ivuga ko kunanirwa kubyubahiriza, ari ibyaha bihanirwa n'itegeko ryo muri uyu mwaka ryo gukumira no guhana ibikorwa by'iyezandonke, gutera inkunga iterabwoba no gutera inkunga ikwirakwizwa ry'intwaro zica imbaga.

Mu itangazo ryasohowe n'umuvugizi wa RNC Ignace Rusagara, uba muri Amerika, na we uri kuri urwo rutonde ashinjwa kubiba urwango no gushishikariza ibikorwa by'iterabwoba kuri leta y'u Rwanda, yavuze ko RNC yamaganye ibi "bihano bya politike" kandi ko izo "ngamba ntizishingiye ku mategeko" ndetse basaba amahanga kubuza ko ikigo FIC kiba "igikoresho cy'itoteza rya politike".

Mu mwaka wa 2011, urukiko rukuru rwa gisirikare mu Rwanda rwakatiye Kayumba na Rudasingwa buri umwe gufungwa imyaka 24 nyuma yo kubahamya ibyaha by'iterabwoba no guhungabanya umutekano w'igihugu, mu rubanza rwaciwe badahari. Bakomeje guhakana ibyo byaha, bavuga ko urwo rubanza rushingiye ku mpamvu za politike.

Kuri Dr Rudasingwa, ikigo FIC kimushinja kuvuganira no gushishikariza gukora iterabwoba ku Rwanda no gushyigikira ku mugaragaro ibikorwa by'iterabwoba by'umutwe wa FDLR. FIC inavuga ko mu 2013, ubwo yari akiri mu mutwe wa RNC, nk'umwe mu bawushinze, yatangije ubufatanye hagati yawo na FDLR-FOCA.

Dr Théogène Rudasingwa, uba muri Amerika, yahoze ari Majoro mu ngabo z'u Rwanda. Yanabaye umukuru w'ibiro bya Perezida w'u Rwanda Paul Kagame n'ambasaderi w'u Rwanda muri Amerika.

Dr Rudasingwa, ubu uyobora ishyaka Rwanda Freedom Movement – Ishakwe, ritavuga rumwe n'ubutegetsi bw'u Rwanda rikorera mu buhungiro, yabwiye BBC News Gahuzamiryango ko kuri we uru rutonde nta cyo ruvuze.

Yagize ati: "Ni nka serwakira – ibintu biba bidafite ishingiro, bakagira batya bagashishimura nyine lisiti iteye kuriya bavuga ko abantu bakora ibikorwa by'iterabwoba, ibintu bidafite ishingiro."

BBC yagerageje kuvuga n'umuyobozi mukuru w'ikigo FIC ku yandi makuru ajyanye n'uru rutonde, asubiza mu butumwa bwo kuri WhatsApp ko ayandi makuru ari ku rubuga rwa interineti rw'iki kigo, cyashinzwe mu 2020.

Dr Rudasingwa yagize ati: "Kuri jyewe rero, mu by'ukuri mbifata nk'ibisanzwe uretse ko biba bitangaje nyine kuba leta yakora ibintu birimo amafuti nka biriya, ibinyoma gusa."

Yongeyeho ko ibi nta ho bitandukaniye n'ibyaha by'iterabwoba yahamijwe mbere mu Rwanda, anakomoza ku makuru yatangajwe mu bitangazamakuru mbere ko leta y'u Rwanda yacuze umugambi wo kumwica akawutahura. Leta y'u Rwanda yakomeje guhakana kugira uruhare mu bikorwa byo kwica cyangwa kugerageza kwica abatavuga rumwe na yo.

Ati: "Ahubwo iyo leta iturega ibyo ngibyo, ni yo ahubwo ikora ibikorwa by'iterabwoba uretse mu Rwanda ndetse no mu karere."

Dr Rudasingwa yavuze ko nta mpungenge afite ko ashobora koherezwa mu Rwanda kuko Amerika ari igihugu kigendera ku mategeko, ndetse ko bitazamukumira mu ngendo ze no mu bikorwa bye.

Bamwe mu bandi bari ku rutonde

Kuri urwo rutonde rw'abafatiwe ibihano mu by'ubukungu hariho kandi Majoro Robert Higiro wahoze muri RDF akaba yari n'umwarimu wa gisirikare. Ikigo FIC kivuga ko kugeza ku wa kabiri ubwo cyatangazaga uru rutonde yabaga i Nairobi muri Kenya. Ashinjwa guhuza ibikorwa bya RNC mu karere, harimo n'imyitozo, no gushakira inkunga ibikorwa by'iterabwoba bya RNC.

Uru rutonde runariho bamwe mu bahoze ari abasirikare bakuru mu zahoze ari ingabo z'u Rwanda (FAR) ku butegetsi bw'uwari Perezida w'u Rwanda Juvénal Habyarimana, nka Faustin Ntirikina uba mu Bufaransa na Majoro Jacques Kanyamibwa na we uba mu Bufaransa.

Mu byo Ntirikina ashinjwa, harimo nko kwinjiza abantu mu mitwe y'iterabwoba nka (RUD)-Urunana na FLN. Kanyamibwa we ashinjwa kuba muri FDLR no kwinjiza abantu mu gisirikare binyuze ku rubuga rwa interineti ndetse no gutanga imyitozo ya gisirikare ku bakora iterabwoba.

Ruriho na bamwe mu bakuru b'umutwe wa FDLR, nka Jeneral Majoro Pacifique Ntawunguka 'Omega', Liyetona Jenerali Gaston Iyamuremye – unazwi ku mahimbano ya Rumuri na Victor Byiringiro – na Jenerali Majoro Antoine Hakizimana 'Jeva' ukuriye umutwe w'inyeshyamba wa CNRD-FLN urwanya ubutegetsi bw'u Rwanda.

Mu bandi bamwe bari kuri urwo rutonde, hari 'Padiri' Thomas Nahimana uba mu Bufaransa, akaba ari umukuru w'ishyaka Ishema, ritavuga rumwe n'ubutegetsi bw'u Rwanda, akaba afite n'urubuga rwo kuri YouTube rwitwa Isi n'Ijuru TV. Ashinjwa gukorana n'abakuru ba FDLR-FOCA no gushishikariza iterabwoba kuri leta.

Urwo rutonde ruriho n'umugore umwe, Christine Coleman Uwizera, uba muri Amerika, ushinjwa gushishikariza gukora ibikorwa by'iterabwoba ku Rwanda no gushyigikira umutwe wa FLN.