Украина: Қўлсиз ҳолда ҳам Россия армиясига қарши урушишдан тўхтамайман

Виталийнинг қўли кесиб ташланган, ҳозир у илгари қўли бўлган жойига қаради. Дўстлари ёрдам таклиф қилганига қарамай, у футболкасини ўзи кийишга ҳаракат қилмоқда.

"Ўзим сўрамагунимча ёрдам керак эмас. Агар ўзим эплай олишга кўзим етмаса, кейин сўрайман. Мен ўзимни ногирон ҳисобламайман, - дейди 24 ёшли аскар. - Қўлимдан келади."

Россия ўлган аскарларини санамаяпти, шунинг учун бу ишни биз қилдик - Янгиликлар

Украина контр-ҳужуми муваффақиятли бўлиши учун нима керак?

Россия-Украина уруши: Зеленский туғилган шаҳар ҳужум остида, етти қишлоқ озод этилган - Янгиликлар

Аммо футболкани кийиш бир масала бўлса, фронтга қайтиш ва яна жанг қилиш яна бир масала.

Мана, нима учун ясама қўлдан умид қилмоқда. Львовдаги даволаш марказига ҳомийлик қилаётган хайрия ташкилоти унга Британияда ясалган бионик қўл берди.

Виталий Украинанинг Житомир вилоятидан. У 15 ёшидан аскар бўлишни ва ватанини ҳимоя қилишни истаган.

Россия босқини бошланганда у Польшада эди. Уруш хабарини эшитгандаёқ уйига қайтиб, тезда ҳарбий сафга қўшилишга қарор қилди.

Бахмутга қилинган танк ҳужумида у чап қўлидан ажралди. У ўзидан 200 метрча нарида руслар келаётганини қандай эшитгани ҳақида гапиради.

"Мен гранатометни олдим ва буталар орқасида уларнинг келишини кутиб турдим. Аммо фурсатни бой бериб қўйдим."

Виталий кейин нима бўлганини эслолмайди, аммо кейин бошланган тўқнашувда унинг билаги тиклаб бўлмас жароҳат олди.

"Мен дарҳол четга ўтдим ва шеригимдан жгут боғлашни сўрадим." Унинг гуруҳи эвакуацияга топшириқ олди.

Виталий, Жаҳон Соғлиқни Сақлаш ташкилотига кўра, урушдаги мураккаб жароҳатлар сабабли бирор аъзосини йўқотган минглаб украиналиклар, аскар ва оддий фуқаролардан бири.

Ҳозир у ва бошқа бир украиналик Андрей Украинада жойлашган хайрия ташкилоти "Superhumans" кўмагида 3D принтерда тайёрланган протез олган илк аскарлар бўлишди. Ташкилот урушда оғир жароҳат олганларга ёрдам беради.

Жума куни ташкилот Виталий ва Андрей кабиларга ампутациядан кейин даволанишини таъминлаш учун Украинада реабилитация муассасаси - Superhumans Centre'ни очди.

Хайрия ташкилотини Украина соғлиқни сақлаш вазири Виктор Лиашко қўллаб қувватламоқда, мамлакатнинг биринчи хоними Олена Зеленская эса унинг кузатув кенгаши аъзоси.

Superhumans тижорий лойиҳа эмас. У халқаро хайрия ташкилотлари, фондлар ва хусусий шахслар маблағлари эвазига молияланади Унга маблағ ажратганлар орасида Британиянинг "Virgin Group" компанияси ва рок қўшиқчиси Стинг ҳам бор.

Марказнинг ижрочи директори Олга Руднева тана реконструкцияси ва оёқ-қўлларни протезлашга индивидуал ёндашган ҳолда урушда оёқ-қўлидан айрилган минглаб одамларга ёрдам бермоқчи.

"Биз урушдан жабрланганлар учун биринчи кенг қамровли хизматни кўрсатишга ҳаракат қилмоқдамиз", дейди у.

"Одамларга шунчаки протез қўйишнинг ўзи етарли эмас. Уларга психологик ёрдам ва протездан фойдаланиш бўйича тренинг керак. Улар реабилитацияга муҳтож".

Олганинг тушунтиришича, ҳозир Украинада бу каби муассасалар етишмайди. Ташкилот ҳозирда Британиянинг Open Bionics компанияси билан ҳамкорликда кўплаб протезлар тайёрлайди.

Компаниянинг Бристолдаги заводида ишлаб чиқариш бўйича мутахассис Флора Мазер бионик қўл қисмларини йиғади.

Украинада ампутация қилинган қўлнинг гипслари олинади, кейин улар 3D принтерда қисмларни яратадиган заводга юборилади. Кейин Флора каби техник ходимлар бу қисмларни йиғади. Қўллар жароҳатнинг илдизига датчиклар билан уланган.

Флора пластик қўл кафтидаги платани кўрсатади - бу компьютер. У нерв сигналларини ҳаракатга айлантиради.

"Биз одамларга куч бериш ва уларга ўзларини хавфсиз ҳис қилишларига ёрдам беришни истаймиз", дейди у.

Яралар эмас, чандиқлар

Виталийнинг айтишича, янги қўл унга яна бошқаларга ёрдам бера олиши мумкинлигини англатади. Унинг учун бир дунё бу.

"Протез қўйилганда, уни ечишни хоҳламадим, жуда таъсирландим. Эйфория, экстаз! Буни тасвирлашга тил ожиз? Хўш, қўлингиз йўқ эди ва бирдан бор!"

У ўша лаҳзани эслаб, жилмаяди.

"Мен бу ясама қўлим билан қилишни хоҳлаган биринчи иш сигарет ва бир чашка қаҳва ушлаб туриш эди."

Кейин у ҳатто протез қўл ҳам бир вақтнинг ўзида ичиш ва чекишга имкон бермаслигини гапириб, кулади.

Бу қўл Виталийга ўхшаганлар учун йўқотиш эмас, балки янгидан пайдо бўлган матонат ва ўз юртига содоқат белгисидир.

Оғир жароҳат олганига қарамай, у олдинги сафга қайтишга ва жангни давом эттиришга аҳд қилган.

Superhumans Centre'да Олга келажакда ҳаммаси яхши бўлишини айтади.

"Бу аскарларда яра эмас, чандиқлар бор", дейди у. У уруш тугагач, одамлар ўз мамлакатига қандай қарашини билади, лекин у бу тасвирни ўзгартирмоқчи эканини айтади.

"Уруш қурбонлари эмас, балки урушдан омон қолганлар мамлакатини қуриш Украинанинг келажакдаги ривожланиш йўлини ўзгартиришига ишонамиз".

Telegram каналимиз: https://t.me/bbcuzbek

BBCUZBEK.COM билан Telegram орқали +44 7858860002 номери билан боғланинг.