حوادث ترافیکی در افغانستان؛ دو هزار کشته و بیش از ۷۰۰ زخمی در کمتر از یک سال

طبق گزارش اداره ترافیک حکومت طالبان، در ده ماه گذشته، نزدیک به چهار هزار حادثه ترافیکی در این کشور ثبت شده که جان دست‌کم دو هزار نفر را گرفته است.

حسیب الله مختار، رئیس عمومی ترافیک حکومت طالبان، در گفت‌وگو با بی‌بی‌سی اعلام کرد: «در سال گذشته ۴۱۵۰ حادثه ترافیکی رخ داد و اکنون در ماه دهم، شمار این حوادث به چهار هزار رسیده است. در این حوادث، دو هزار نفر جان باختند و تقریباً ۷۵۰ نفر دیگر زخمی شدند.»

آمار وزارت داخله/کشور که در اختیار بی‌بی‌سی قرار گرفته، نشان می‌دهد که در سال ۱۴۰۲ خورشیدی، ۵۵۲۰ حادثه ترافیکی در افغانستان به وقوع پیوسته است.

در حدود نیمی از این حوادث، خودروهای تیزرفتار (سواری)، موتورسیکلت‌ها، لاری‌ها (کامیون) و اتوبوس‌های مسافربری دخیل بودند.

اداره ترافیک حکومت طالبان می‌گوید این حوادث عمدتاً در شاهراه‌های جنوب غرب و مسیر کابل-شمال رخ داده است.

در ماه گذشته، تنها در دو حادثه در شاهراه کابل-قندهار، بیش از ۵۰ نفر جان خود را از دست دادند و ده‌ها نفر دیگر زخمی شدند. در حالی که در سال گذشته، شاهراه کابل-تورخم در شرق افغانستان بیشترین حوادث ترافیکی را شاهد بود.

شهرها نیز از این حوادث در امان نبوده‌اند.

چند هفته پیش، وحیدالله شفق، یک شهروند افغانستان، در حادثه‌ای ترافیکی در شرق کشور جان باخت و چهار نفر از اعضای خانواده‌اش، از جمله مادر و دو برادرش، زخمی شدند.

ذبیح الله قانت، پسر کاکای او، علت حادثه را خرابی جاده و بی‌احتیاطی راننده دانسته و افزود: «اینها در مسیر خود حرکت می‌کردند که یک خودرو دیگر به دلیل بی‌احتیاطی حادثه آفرید. او صاحب شش فرزند بود.»

عوامل مؤثر در حوادث ترافیکی

بی‌احتیاطی رانندگان، از جمله سبقت‌های غیرمجاز، سرعت بالا، مصرف مواد مخدر و استفاده از تلفن همراه در هنگام رانندگی، از جمله عوامل اصلی وقوع حوادث ترافیکی در افغانستان اعلام شده است.

همچنین، خرابی جاده‌ها، تخریب جاده‌ها به دلیل انفجارهای کنار جاده و عدم رعایت قوانین ترافیکی و نداشتن علائم راهنمایی کافی نیز نقش به‌سزایی در وقوع این حوادث دارند.

این حوادث نشان‌دهنده نیاز فوری به اقدامات اساسی در زمینه ایمنی جاده‌ها، مدیریت ترافیک و ارتقای سطح آگاهی عمومی در افغانستان تحت حاکمیت طالبان است. علاوه بر این، نبود نظارت بر وسایل نقلیه، به ویژه اتوبوس‌های مسافربری، و وضعیت دشوار برخی مسیرها، به افزایش این حوادث کمک کرده است.

حسیب الله مختار در این زمینه اظهار داشت: «از لحاظ شرعی و عقلی، حوادث ترافیکی از سوی تقدیر پیش می‌آیند، اما از دیدگاه انسانی، مسئولین باید تدابیری برای جلوگیری از این حوادث اتخاذ کنند. این حوادث ماهیت بشری و انسانی دارد، ما این را بخاطر فرار از مسئولیت نمی‌گوییم.»

تدابیر جدید برای مدیریت ترافیک

مختار همچنین با اذعان به این موضوع که میزان تلفات همچنان بالا است گفت که پس از وقوع حادثه مرگبار اخیر در مسیر کابل-قندهار، رهبری طالبان بودجه‌ای را برای بهبود مدیریت ترافیک تایید کرده است.

او افزود: «رهبری ما تصمیم گرفت تا مشکل را شناسایی کرده و با وزارتخانه‌ها و محاکم مختلف جلساتی برگزار کرده و اصولی برای مدیریت بهتر ترافیک در شاهراه‌ها تصویب کند. در این راستا، خرید وسایل از جمله سرعت‌سنج‌ها و نصب علائم راهنمایی نیز در دستور کار قرار گرفته است.»

کارزارهای آگاهی‌دهی

پس از وقوع تصادفات جاده‌ای در ماه‌های اخیر، به تازگی تعدادی از اعضای تیم ملی کریکت افغانستان کمپینی را در شبکه‌های اجتماعی راه‌اندازی کرده‌اند که هدف آن، آگاه‌سازی مردم درباره راه‌های جلوگیری از حوادث ترافیکی است.

در این پیام‌های ویدیویی، به اهمیت ایستگاه‌های اتوبوس، چراغ‌های ترافیکی و خطرات رانندگی در خلاف جهت اشاره شده است.

اسدالله داور، فعال اجتماعی که خود در یک حادثه ترافیکی پدر و خواهرش را از دست داده است، نیز با اطلاع‌رسانی در این زمینه، مردم را به رعایت قوانین ترافیکی و توجه به ایمنی جاده‌ها دعوت کرده است.

او می‌گوید: «پس از فوت پدر و خواهرم، تصمیم گرفتم تا از این مصیبت برای آگاه‌سازی دیگران استفاده کنم.»

چالش‌های حقوقی و بیمه

در افغانستان، بسیاری از پرونده‌های حوادث ترافیکی به دادگاه‌ها نمی‌رسند و معمولاً از طریق محاکم محلی یا میان بزرگان قوم حل و فصل می‌شوند. برای مثال، پرونده مرگ وحیدالله شفق در جرگه‌ای میان بزرگان قوم مورد بررسی قرار گرفت.

رئیس عمومی ترافیک حکومت طالبان در این زمینه گفت: «اگر حادثه سطحی باشد، رانندگان معمولاً بین خود تفاهم می‌کنند، اما در حوادث بزرگ‌تر که کشته و زخمی دارند، پرونده‌ها به محاکم ارجاع می‌شود.»

او همچنین تایید کرد که سیستم بیمه در افغانستان فعال نیست و تطبیق نمی‌شود.

شماری از رانندگان نیز به بی‌بی‌سی گفته‌اند به رغم اینکه در گذشته برای تمدید جواز خود، مبلغی به عنوان بیمه پرداخت می‌کردند اما این سیستم اکنون وجود ندارد.

رئیس عمومی ترافیک حکومت طالبان گفت: «ما اولویت‌هایی داریم که توانستیم مرکز معلومات را ایجاد کنیم و در مرحله بعدی، مصونیت را که بیمه شامل آن می‌شود، اما بیمه باید از لحاظ شرعی و حقوقی مطالعه شود.»

اسدالله داور که اقاربش را در حوادث ترافیکی از دست داده در این خصوص گفت: «اگرچه خودم هیچ‌گونه غرامتی دریافت نکردم، اما معتقدم که مقامات باید مانند سایر کشورها، پرداخت غرامت را جدی بگیرند و این غرامت باید به حدی باشد که رانندگان نتوانند از قوانین تخطی کنند.»