واکنشها به اعدام محمد قبادلو؛ «ما هیچ، ما نگاه»

قوه قضاییه ایران بامداد سه شنبه سوم بهمن از اجرای حکم اعدام محمد قبادلو خبر داد. محمد قبادلو متولد ۱۳۷۹ و ساکن شهر پرند، از بازداشت‌شدگان اعتراضات سراسری سال گذشته در ایران بود که به زیرگرفتن عمدی گروهی از ماموران نیروی انتظامی و قتل استوار فرید کرم‌پور متهم شده بود.

چند ساعت پیش از اعلام خبر اعدام در شبکه‌های اجتماعی ویدیویی از معصومه احمدی، مادر محمد قبادلو در یک خودرو منتشر شد که از خانواده فرید کرم‌پور، مامور ۲۱ ساله یگان ویژه کشته‌شده، تقاضای بخشش می‌کرد و از آن‌ها می‌خواست که از اعدام فرزندش صرفنظر کنند. همزمان امیر رئیسیان،‌ وکیل محمد قبادلو،‌ از دریافت «ابلاغیه اجرای حکم» اعدام محمد قبادلو خبر داد و گفته بود بر اساس ابلاغیه صادر شده، قرار است محمد قبادلو روز سه‌شنبه سوم بهمن اعدام شود.

اعدام قریب‌الوقوع او با واکنش‌های گسترده‌ای در شبکه‌های اجتماعی، مقام‌ها و نهادهای سیاسی و حقوق بشری جهانی روبرو شدروبرو شد.

« موذن اذان نگو»

از ساعات پایانی دوشنبه دوم بهمن ماه که خبر اجرایی شدن اعدام محمد قبادلو منتشر شد، بسیاری نوشتند: « باز اذان صبح، باز اعدامی دیگر، باز گرفتن جان فرزندی از ایران در جمهوری اسلامی.»

این دسته از منتقدان و کاربران «جمهوری اسلامی» را عمدتا « جمهوری اعدامی» می‌نامند و بسیاری از آنان خطاب به موذنی که اذان صبح زندان را می‌گوید نوشتند‌:« موذن اذان نگو».

این نگاه انتقادی از اجرای اعدام‌ها در ایران در ماه‌های گذشته در اعتراضات مخالفان حکومت ایران در خارج از ایران بارها دیده شده.

آنها با در دست داشتن پلاکاردهایی از اجرای اسلامی اعدامها و قوانین اسلامی حاکم بر ایران انتقاد کردند. لحن نوشته شده بر روی این پلاکاردها عمدتا ضد قوانین اسلامی است.

خبر اجرای اعدام قبادلو؛ « ما هیچ، ما نگاه»

خبرهای اجرای اعدام وقتی منتشر می‌شود که هوا هنوز گرگ و میش است. به همین دلیل این خبرها از اولین خبرهایی هستند که مخاطبان در روز دریافت می‌کنند. خبر اعدام محمد قبادلو هم به همین ترتیب منتشر شد. چند لحظه بعد تصاویری از روبروی زندان قزل‌حصار در شبکه‌های اجتماعی آمد که برای هر بیننده‌ای دردآور بود و عکس پدر محمد قبادلو، زیر باران در حالی که پتویی دورش پیچیده و تنها کنار خیابان به سمتی می‌رفت.

آن ویدیو را امیرحسین میراسماعیلی، روزنامه‌نگار، در حساب خود در شبکه ایکس منتشر کرد که لحظات پس از اعدام محمد قبادلو را نشان می‌داد و در آن فریاد و شیون بستگان آقای قبادلو در مقابل زندان قزل‌حصار شنیده می‌شد.

آقای میراسماعیلی، زنانی که صدای فریادهای شان در ویدیو شنیده می‌شود را«مادر و خاله محمد قبادلو» معرفی کرده که خطاب به ماموران زندان می‌گویند «محمد من را شما کشتید. اون به خاطر همه شما جوون‌ها به خیابون رفت.»

اما درد آور بودن این ویدیو تنها دلیل واکنش کاربران نبود. بسیاری به تعداد کم افرادی اشاره کردند که جلوی زندان قزلحصار بودند. تعدادی انگشت شمار، احتمالا همه از اعضای خانواده.

اما همزمان در شبکه اجتماعی ایکس و اینستاگرام انبوهی از پیام‌های غصه و ابراز ناراحتی برای اعدام قبادلو، خشم و نفرین از جمهوری اسلامی ایران منتشر می‌شد. عده‌ای از کاربران که به نظر بیشتر خارج از ایران بودند با اشاره به کم بودن افراد جلوی زندان نوشتند، «ما فقط نگاه کردیم و کاری انجام ندادیم».

به نظر می‌رسد آنها از دیگران انتظار داشتند با حضور جلوی زندان برای لغو این حکم تلاش کنند. برخی از کاربران نوشتند: « کاش می‌شد آخر این هفته را رستوران و کافی‌شاپ نرویم و پارتی نگیریم». برخی هم نوشتند انگار حافظه ‌ها در مورد جنبش زن، زندگی، آزادی پاک شده و همه چیز در ایران آرام است.

در این بین تحلیل کاربران در مورد دلیل این اعدام ها بخش گسترده‌ای از واکنش‌ها را به خود اختصاص داد. برخی عقیده داشتند٬ چون حکومت ایران در نشان دادن اقتدار خود وقتی فرماندهانش را در سوریه و عراق می‌کشند و در خاک کشورش حمله«تروریستی» انجام می‌دهند، ناتوان است با ا ین اعدام سعی می‌کند خود را مقتدر نشان دهد.

برخی دیگر می‌گویند که این اعدام‌ها برای «ترساندن معترضان» و دیگر جوانان از اعتراض دوباره است.

تقابل تصاویر؛ خانواده‌های جوانان اعدام شده در مقابل تصاویر تولد دختر کوچک رضا پهلوی

در این بین تصاویری از جشن تولد فرح پهلوی( فرزند کوچک رضا پهلوی) که در اینستاگرامش منتشر شده بود توجه برخی از کاربران را به خود جلب کرد.

همزمانی خبر اجرای حکم اعدام محمد قبادلو و افزایش نگرانی‌ کاربران با انتشار تصاویر فرزند رضا پهلوی، فرح، در اینستاگرامش پیکان انتقاد کاربران را به سمت رضا پهلوی برد.

این اولین باری نیست که گروهی از کاربران نسبت به واکنش خانواده پهلوی به مسائل داخلی ایران انتقاد می‌کنند. این کاربران این خانواده را به دور بودن از واقعیت‌های جامعه امروزی ایران متهم می‌کنند.

مصطفی شریفیان در شبکه ایکس با انتشار این عکس از جشن تولد دختر رضا پهلوی نوشت، « آنها نه از مایند و نه همدرد ما».

اما در طرف مقابل هستند کاربرانی که می‌گویند همه چیز را به گردن رضا پهلوی نیاندازید. فرید اکرمی‌پور درباره این دست از واکنشها در ایکس نوشت که « نوید افکاری رو کشتند گفتند ترامپ مقصره، محمد قبادلو رو هم کشتند گفتند پهلوی مقصره. شما با جمهوری اسلامی تو یه زمین علیه یه ایران‌ هستید.»

رضا پهلوی قبل از اجرایی شدن حکم اعدام محمد قبادلو در دو استوری در اینستاگرامش در مورد خطر اعدام او هشدار داد و پس از اجرایی شدن حکم در شبکه ایکس متنی را منتشر کرد.

او در این متن نوشته است که « امروز زمان ناامیدی نیست. زمان ایستادگی و تاکید بر تداوم مبارزه تا به زیرکشیدن این رژیم ضد ایرانی و اهریمنی است.»

خانواده‌های داغدار را به‌ یادآر

با انتشار ویدیو مادر محمد قبادلو روبروی زندان قزلحصار و فریادهای جان سوزش و عکس تنهای پدرش زیر باران، کاربران یاد دیگر خانواده‌های داغدار که فرزندانشان کشته یا اعدام شدند را زنده کردند. آنها تصاویر این خانواده ها را کنار یکدیگر گذاشتند و از ظلم جمهوری اسلامی نوشتند.

«خودی‌ها» چه می‌گویند؟

واکنشها در شبکه‌های اجتماعی را عمدتا مخالفان اعدام و مخالفان حکومت ایران نوشته‌اند. اما هستند کاربرانی که نزدیک حکومت‌اند و از «عدالت» قوه قضاییه می‌گویند. هرچند در بین این گروه حامی و به اصطلاح‌«خودی‌ها» هستند افرادی که نسبت به روند قضایی پرونده محمد قبادلو انتقاد کرده‌اند.

برخی از این کاربران حکومتی در پاسخ به کسانی که می‌نویسند «فرزندان مردم را نکشید» نوشته‌اند آیا افرادی مانند فرید کرم‌پور فرزند کسی نیست؟ والدین آنها چه کنند؟

محمد محمدی‌تبار که روحانی مستقر در شبکه ایکس است در پاسخ به استوری اینستاگرام محسن کیایی، بازیگر، پاسخی نوشته است. ( این استوری در زمان نوشتن این مطلب در صفحه محسن کیایی نبود و به نظر می‌رسد چند ساعت پس از نوشتن پاک شده است)

عبدالرضا داوری، مشاور وزیر کشوردر دروه مصطفی محمد نجار و رئیس مرکز مطالعات راهبردی و آموزش وزارت کشور است.

او در پستی به روند قضایی و چگونگی رسیدگی به پرونده محمد قبادلو انتقاد کرده و محسنی اژه‌ای و خبرگزاری میزان را خطاب قرار داده است. او از قوه قضاییه خواسته بود « مانع اجرای این حکم بی‌معنا شوند»

در این مطلب بی‌بی‌سی فارسی می‌توانید انتقادها و ایراداتی که به این پرونده وارد شده است وهمچنین پرونده پزشکی محمد قبادلو است را بخوانید

در این بین این گروه از کاربران از متهم دیگری که اعدام محکوم شده بود نوشتند. محمدرضا قنبرطلب، شاکی پرونده با انتشار متنی در شبکه ایکس از قوه قضاییه به خاطر نقض حکم اعدام ماهان صدرات مرنی تشکر کرده و نوشته، « بعد از رضایت بنده و بررسی مجدد پرونده» این تصمیم گرفته شده است.

بر اساس این حکم، ماهان صدرات مرنی «از جهت اجتماع و تبانی به تحمل پنج سال حبس، از جهت فعالیت تبلیغی به تحمل یک سال حبس» محکوم شده است. بر اساس قوانین ایران، در میان سه اتهام او مجازات اشد یعنی «نفی بلد» اجرا خواهد شد.

وعده «آزادی و تخفیف» بازجو به محمد قبادلو چه بود؟

زمانی که خبر حکم اعدام محمد قبادلو برای اولین بار منتشر شد برخی از کسانی که مدتی با او هم‌بند بودند برای او نامه نوشتند.

حبیب دانشور یکی از آنهایی بود که چند روزی در زندان تهران بزرگ با او هم‌بند بود. او سال گذشته با شنیدن خبر حکم اعدام قبادلو چند صفحه‌ای از مشاهداتش را در مورد او نوشت و گفت، « انگار حکم قتل خودم را امضا کرده باشند». در بخشی از این نامه وعده بازجو به محمد قبادلو نوشته شده است.

بر اساس این روایت به او گفته شده بود در صورت همکاری بازجو برایش از قاضی تخفیف خواهد گرفت و مراحل فرار از کشور و پناهدگی در کشوری دیگر را برایش مهیا خواهند کرد.

رسانه‌های نزدیک به حکومت ایران از جمله تسنیم و میزان، خبرگزاری قوه قضاییه ایران، بعد از اعلام خبر اعدام محمد قبادلو در پست‌های متعدد تلاش کردند روند قضایی را صحیح جلوه دهند. اما وکیل پرونده اما با انتقاد از روند حقوقی، قوه قضائیه را به مناظره فراخوانده است. در این مطلب بی‌بی‌سی فارسی می‌توانید بخوانید.

از طرفی سوالی که بسیاری از وکلای حاضر در شبکه‌های اجتماعی به آن اشاره کرده‌اند مربوط به پرونده پزشکی محمد قبادلو است.

معصومه احمدی، مادر آقای قبادلو پیشتر با انتشار ویدئویی در شبکه‌های اجتماعی گفت فرزندش به بیماری «دو قطبی» مبتلاست و در ماه‌های اخیر از درمان بیماری‌اش خودداری کرده بود.

بی‌بی‌سی فارسی در آذرماه سال گذشته به مدارکی دست یافت که نشان می‌داد بیمارستان میلاد شهریار تایید کرده که محمد قبادلو از سال ۱۳۹۵ به دلیل بیماری دوقطبی در این بیمارستان تحت درمان بوده است.

در گواهی پزشکی بیمارستان میلاد شهریار تاکید شده بود «پرخاشگری و انجام کارهای خطرناک» از علائم این بیماری است.

اما خبرگزاری رسمی جمهوری اسلامی ایران (ایرنا) با انتشار مدارک شعبه ۳۹ دیوان عالی کشور و نظر کارشناسان پرونده نوشت «علائم و شواهد از اختلال عمده روانشناسی که باعث فقدان قوه تمییز و کنترل اراده گردد در زمان وقوع جرم در نامبرده مشاهده نمی‌شود و مسئول اعمال و رفتار خود بوده است»

در بخشی از نامه منتشر شده سال گذشته حبیب دانشور که مدتی در زندان تهران بزرگ با قبادلو هم‌بند بوده به موضوع اختلال دو قطبی قبادلو هم اشاره شده بود. تا جایی که دانشور اشاره کرده که مطمئن بودند با داشتن کارت قرمز از سربازی هیچ خطری او را تهدید نمی‌کند.

دیگر هم‌بندی‌های قبادلو با شنیدن اجرایی شدن حکم او سکوت را شکستند و در مورد او در شبکه‌های اجتماعی نوشتند. عادل طالبی دیگر هم‌بندی قبادلو نوشته، « او مظلوم بود»

واکنشهای گسترده به اعدام محمد قبادلو همچنان ادامه دارد. می‌توانید بخشی از این واکنش‌ها را درپست‌های مختلفی در اینستاگرام بی‌بی‌سی فارسی بخوانید.

در این بین صفحه اینستاگرام نرگس محمدی از اعتصاب غذای جمعی از زنان زندانی خبر داده و گفته، « ۶۱ زن زندانی سیاسی - عقیدتی اوین در اعتراض به اعدام و برای توقف اعدام ،اعتصاب غذا می کنند»