صد سالگی بی‌بی‌سی؛ ده شخصیت، لحظه و شیء

بی‌بی‌سی امسال صدمین سال تأسیس خود را جشن می‌گیرد.

بی‌بی‌سی که در حال حاضر بزرگ‌ترین سرویس رسانه‌ای جهان است در ۱۸ اکتبر ۱۹۲۲ در لندن تأسیس شد و تاریخ طولانی، هیجان‌انگیز و متنوعی دارد.

هم‌زمان با صدمین سال تأسیس آن، نگاهی به لحظه‌های مهم، بعضی از اشیا و یادگارهای به‌یادماندنی و شخصیت‌هایی که در این سال‌ها بی‌بی‌سی را ساخته‌اند می‌اندازیم.

۱. اولین ایستگاه رادیویی بی‌بی‌سی

به دنبال تعطیل شدن تعداد زیادی از فرستنده‌های رادیویی آماتور، برنامه‌های روزانه رادیوی بی‌بی‌سی از ۱۴ نوامبر ۱۹۲۲ از لندن شروع شد.

اولین برنامه رادیوی بی‌بی‌سی یک بولتن خبری بود که در ساعت ۶ بعدازظهر پخش ‌شد. مطالب این بولتن را آژانس‌های خبری تأمین می‌کردند. بعد از پخش خبر، گزارش پیش‌بینی وضع آب‌وهوا پخش می‌شد که اداره هواشناسی بریتانیا که مت آفیس نام دارد، آن را آماده می‌کرد.

اخبار را آرتور باروز که در ضمن مدیر برنامه‌های رادیو بود اجرا می‌کرد. او بولتن خبری را دو بار می‌خواند. یک‌بار سریع و یک‌بار آرام‌تر تا اگر بعضی شنونده‌ها می‌خواستند یادداشتی بردارند، فرصت کافی داشته باشند.

۲. شروع سرویس جهانی بی‌بی‌سی

در ۱۹ دسامبر ۱۹۳۲، پادشاه جورج پنجم اولین پیام سلطنتی روز کریسمس را به‌صورت رادیویی برای مردم بریتانیا و بخش‌هایی از جهان فرستاد.

این پیام با امواج کوتاه و بیشتر برای مخاطبان انگلیسی‌زبان کشورهای تحت امپراتوری فرستاده شد. پادشاه گفت این پیام را خصوصاً برای «زنان و مردانی می‌فرستند که در زیر انبوه برف، یا در بیابان، یا در دریا دورافتاده‌اند و تنها  امواج صدا از راه هوا می‌تواند به آن‌ها برسد.»

با این سخنرانی برنامه‌های بی‌بی‌سی برای کشورهای امپراتوری افتتاح شد. (آنچه امروز سرویس جهانی بی‌بی‌سی است.)

سرویس جهانی بی‌بی‌سی در حال حاضر بزرگ‌ترین سرویس رادیو و تلویزیونی خارجی از جهت گستره پوشش برنامه‌ها، تنوع زبان‌ها و دسترسی به گروه متنوع مخاطبان است.

این سرویس به ۴۰ زبان رایج سراسر جهان به‌صورت آنلاین، در شبکه‌های مجازی، تلویزیون و رادیو برنامه و خدمات ارائه می‌دهد.

۳. میکروفن به‌ یادماندنی بی‌بی‌سی

در سال‌های دهه ۳۰ میلادی، میکروفن‌های موجود در بازار گران بودند. به همین دلیل بی‌بی‌سی با شرکت مارکونی همکاری کرد تا میکروفن‌هایی برای خودش بسازد.

در سال ۱۹۳۴ میکروفن‌های تایپ ای، صنعت پخش رادیویی را دگرگون کردند.

این میکروفن‌ها در طول سال‌ها پیشرفت کردند و اصلاح شدند و به‌عنوان میکروفن‌های کلاسیک بی‌بی‌سی شناخته‌شده‌اند. میکروفن‌هایی که آن‌ها را در بسیاری از فیلم‌ها و سریال‌های تاریخی می‌بینیم.

۴. رادیوی عربی بی‌بی‌سی، اولین سرویس به زبان غیرانگلیسی

برنامه‌های عربی رادیو بی‌بی‌سی اولین برنامه‌های بی‌بی‌سی به زبان غیر از انگلیسی است که از سال ۱۹۳۸ شروع شد.

مجری این برنامه، احمد کمال سرور افندی بود که از رادیوی مصر برای این برنامه‌ها استخدام و تبدیل به صدای شاخص این رادیو شد.

انتخاب او برای اجرای برنامه‌ها، این شبکه رادیویی را یک‌شبه بسیار مشهور کرد چون افندی محبوب‌ترین مجری جهان عرب بود.

در طول دهه بعد زبان‌های بیشتری به مجموعه سرویس‌های بی‌بی‌سی اضافه شد. که اول در غالب رادیو بود و بعد برنامه‌های تلویزیونی هم به زبان‌های مختلف جهان هم به آن اضافه شد.

بی‌بی‌سی آنلاین بسیار دیرتر و در اواخر سال ۱۹۹۷ شروع به کارکرد و زبان‌های مختلفی که در بی‌بی‌سی برنامه داشتند هم به آن پیوستند. با رواج پیدا کردن شبکه‌های اجتماعی اخبار بی‌بی‌سی و سرویس بی‌بی‌سی جهانی به زبان‌های مختلف هم وارد این شبکه‌ها شدند.

امروز سرویس جهانی به سمتی حرکت می‌کند که در آن بیشتر توجه متمرکز بر اولویت دادن به محتوی دیجیتال است.

۵. اولین تهیه‌کننده زن سیاه‌پوست در بی‌بی‌سی

اونا مارسون اولین زن سیاه‌پوستی است که در بی‌بی‌سی به سمت تهیه‌کنندگی رسید و تاریخ‌ساز شد. اونا که اصالتاً از کشور جامائیکا بود پیش از آنکه در سال ۱۹۳۹ به بی‌بی‌سی بپیوندد خبرنگاری باسابقه بود.

اولین شغل او دستیاری در استودیوی تلوزیونی آلکساندارا پلس بود. در سال ۱۹۴۱ به شکل تمام‌وقت به‌عنوان دستیار برنامه‌سازی در بی‌بی‌سی استخدام شد. علاقه شدیدش به شعر به او کمک کرد بتواند برنامه‌ای به نام صداهایی از کارائیب بسازد.

۶. پایان جنگ جهانی دوم

بی‌بی‌سی در اول ماه مه سال ۱۹۴۵ خبر مرگ آدولف هیتلر را اعلام کرد. در ساعت ۷ بعدازظهر روز بعد برنامه‌ها رادیو برای پخش این خبر که ارتش آلمان در خاک ایتالیا تسلیم‌شده است متوقف شد. در چهارم ماه مه ارتش آلمان در دانمارک تسلیم شد. به‌این‌ترتیب این جنگ ظاهراً تمام‌شده بود اما هنوز قطعی نبود.

تا چند روز بعد هیچ‌کس کاملاً مطمئن نبود. در روز هفتم ماه مه جمعیت زیادی مقابل کاخ باکینگهام جمع شدند اما خبری که مردم برای ۵ سال منتظر شنیدنش بودند، هنوز پخش نشده بود.

بریتانیا منتظر تأیید روس‌ها و آمریکایی‌ها در مورد تسلیم کامل ارتش نازی بود. در ساعت ۶ بعدازظهر بی‌بی‌سی به شنوندگانش که بی‌صبرانه منتظر بودند اعلام کرد که وینستون چرچیل نخست‌وزیر آن شب قرار نیست پیامی به آن‌ها بدهد اما در ساعت ۷ بعدازظهر برنامه‌ها عادی متوقف شد و تا اعلام شود روز بعد اولین روز پیروزی در اروپا خواهد بود.

جنگ در اروپا به معنی واقعی پایان‌یافته بود. بیانیه آقای چرچیل روز بعد در تمام کشورهای امپراتوری پخش شد اما مردم هیجان‌زده‌تر از آن بودند که به آن در رادیو گوش بدهند. آن‌ها در خیابان‌های در حال جشن گرفتن بودند.

بی‌بی‌سی برنامه‌های ویژه‌ای برای ۱۰ روز پخش کرد و ساختمان بی‌بی‌سی برای اولین بار بعد از سال ۱۹۳۷ غرق در نور شد.

۷. تلویزیون بی‌بی‌سی جهان را به هم متصل می‌کند

 در سال ۱۹۶۷ برنامه تلویزیونی «جهان ما» تاریخ‌ساز شد.

قبل از به آنتن رفتن این برنامه، پخش تلویزیونی از طریق ماهواره فقط توانسته بود چند کشور را به شکل دوطرفه و به شکل تجربی به هم متصل کند. بی‌بی‌سی اولین رسانه جهان بود که از سال ۱۹۳۶ توانسته بود برنامه منظمی باکیفیت بالا (های دفنیشن) پخش کند.

اما برنامه «جهان ما» با بقیه فرق داشت و سعی داشت به‌طور پخش زنده تلوزیونی، کشوری از جهان از هرکدام قاره‌ها را به شکلی سرگرم‌کننده به نمایش بگذارد و برای اولین بار با کمک ماهواره قسمت‌های مختلف جهان را به هم وصل کند.

در بخش مربوط به بریتانیای این برنامه جهانی، گروه بیتل ها ترانه‌ای که حالا یکی از مشهورترین کارهایشان است به نام «آنچه احتیاج داریم عشق است» را اجرا کردند.

صفحه گرامافون آن اجرا بعداً به بازار آمد و به‌سرعت ترانه‌ای محبوب و پرفروش شد. برنامه جهان ما محل نمایش لحظه‌های فراموش‌نشدنی شد که توانست تمام جهان را در رخدادهایی خاص و مهم به هم متصل کند. یکی از این رویدادها کنسرت لایو اید در سال ۱۹۸۵ بود.

این کنسرت موسیقی که باب گلداف و مج آور آن را مدیریت کردند در چند مکان مختلف برگزار شد و هدف آن جمع‌آوری کمک مالی برای کمک به قحطی اتیوپی بود.

یکی از دلایل موفقیت چشمگیر این کنسرت کمک بی‌بی‌سی به آن بود که توانست با برقرار کردن ارتباط ماهواره‌ای و پخش هم‌زمان تلویزیونی حدود ۴۰۰ میلیون تماشاگر از ۶۰ کشور را به تماشای زنده این کنسرت بنشاند.

۸. یک چتر زهرآلود مشکوک

تصویر بالا مدل بازسازی‌شده اسلحه‌ای است که در یک چتر پنهان‌شده بود و خبرنگار بخش جهانی بی‌بی‌سی، گئورگی مارکوف با آن کشته شد.

او در ۷ سپتامبر سال ۱۹۷۸ درراه رسیدن به محل کارش در ساختمان بوش هاوس بی‌بی‌سی در لندن بود که ناگهان ضرباتی با جسمی تیز به پشت پایش وارد شد. این ضربه‌ها را مردی اسرارآمیز که ظاهراً داشت چتری را در دستش تکان می‌داد به او وارد کرد و بعد فرار کرد. بعدازآن حال مارکوف بسیار بد شد و در بیمارستان بستری شد. او به کارکنان بیمارستان گفت متقاعد شده است که سرویس جاسوسی بلغارستان و ک گ ب او را با زهر مسموم کرده‌اند.

او سه روز بعد در ۴۹ سالگی درگذشت و همسر و دختر دوساله‌اش داغدار شدند. نحوه ترور او و انتقادهای شدیدش از حزب کمونیست بلغارستان احتمال دست داشتن سرویس جاسوسی ک گ ب و سرویس جاسوسی بلغارستان را به‌شدت بالا برد. پرونده پلیس‌های مخفی که این واقعه را بررسی کردند و سال‌ها بعد در دسترس قرار گرفت، قاتل او را جاسوسی با نام مستعار پیکادلی معرفی می‌کند. با این‌وجود هیچ‌کس برای قتل این خبرنگار به دادگاه کشانده نشد.

۹. جام سالانه شخصیت ورزشی آفریقا

این جایزه‌ای است که سالانه به بهترین ورزشکار آفریقا داده می‌شود. یکی از ستارگان ورزشی که برنده این جایزه شده است محمد صلاح بازیکن فوتبال تیم لیورپول است که دربازی‌های لیگ برتر درخشیده است.

از سال ۲۰۰۱ این جایزه فقط برای فوتبالیست‌ها بود اما از سال ۲۰۲۱ به بعد، به‌عنوان جایزه‌ای برای ورزشکاران آفریقا از تمام رشته‌ها معرفی شد و هدف آن تقدیر از آفریقا و ورزشکاران این قاره در ورزش جهانی است. در سال‌های اخیر فضای ورزش بسیار تغییر کرده است و ورزشکاران آفریقایی در ورزش‌های بسیار متنوع‌تری نسبت به گذشته شرکت می‌کنند.

خود جام هم‌داستان خاصی دارد. طراحی اول این جام را یک کودک-سرباز سابق از سیرالئون را به عهده داشته است. کودک سربازی که آشنا شدن و کشف اشتیاقش به هنر، زندگی‌اش را دگرگون کرده است.

۱۰. دیوید آتنبرو و سیاره سبز

دیوید آتنبرو برنامه‌ساز و طبیعت شناس قدیمی بی‌بی‌سی برای ساخت مستندهای مربوط به طبیعت و حیات‌وحش شخصیتی شناخته‌شده است. برنامه‌های او که در طول هشت دهه ادامه داشته‌اند به خاطر گفتار متن و صدایش به خاطر ماندنی شده است.

برنامه‌های مشهور او مانند سیاره آبی، مجموعه زندگی و جهان طبیعت را میلیون‌ها نفر در جهان تماشا کرده‌اند و توانسته است جوایز مهمی چون امی و بفتا بگیرد. دیوید از ۱۹۶۰ به‌عنوان مجری وارد بی‌بی‌سی شد و بعد در رده مدیر ارشد به فعالیتش در بی‌بی‌سی ادامه داد و به‌عنوان مدیر بی‌بی‌سی ۲ و مدیر برنامه‌های تلویزیون بی‌بی‌سی کارکرد. کارهای او برای آموزش مردم درزمینهٔ تغییرات اقلیمی باعث شد از طرف برنامه محیط‌زیست سازمان ملل متحد در سال ۲۰۲۱ لقب قهرمان زمین به او داده شود.

آخرین مجموعه پنج‌قسمتی دیوید آتنبرو به‌عنوان سیاره سبز سفرهای او از جنگل‌های حاره‌ای مناطق استوایی تا مناطق قطبی شمالی را دنبال می‌کند و ما می‌بینیم گیاهان چطور به شیوه‌های مختلف در شرایط نامساعد محیطی خود را تطبیق می‌دهند.

سالگرد بی‌بی‌سی؛ 'بی‌همگان به‌سر شود، بی ‌تو به‌سر نمی‌شود'