چرا این کرم دریایی چشم‌های غول‌پیکری دارد؟

با کرمی به نام ونادیس بریسل آشنا شوید، موجودی که اندازه یک رشته اسپاگتی است.

این کرم دریایی کوچک در نزدیکی جزیره ایتالیایی پونزا زندگی می‌کند و شب‌فعال یا شب‌زی است یعنی روزها می‌خوابد و شب‌ها فعالیت می‌کند.

با وجود جثّه کوچکش چشم‌هایی غول‌پیکری دارد که به گفته دانشمندان وزن آنها بیش از ۲۰ برابر وزن سر کرم است.

پژوهشگران معتقدند دلیل بزرگی بیش از اندازه چشم‌های این موجود دریایی این است که از آن به عنوان وسیله ارتباطی میان یکدیگر استفاده می‌کنند.

مایکل باک از دانشگاه لوند در سوئد که درباره این موجودات کوچک پژوهش می‌کند می‌گوید یافته‌های گروه باعث شگفتی شده است چون جانوران ساکن دریا‌ها به طور معمول بینایی قدرتمندی ندارند.

«پژوهش‌های ما نشان داده است که این کرم دارای قدرت بینایی چشمگیری است. با اینکه این کرم دریایی ارگانیسم به‌نسبت ساده‌ و مغز کوچکی دارد اما قدرت بینایی آن هم‌تراز با موش‌هاست».

پژوهش همچنین نشان داده است که این موجود می‌تواند پرتو‌های نوری فرا‌بنفش یا اشعه ماورای بنفش که چشم انسان قادر به دیدن آن نیست را هم ببیند و پژوهشگران بر این باورند که همین توانایی به عنوان وسیله ارتباطی پنهان میان این کرم‌های دریایی با هم‌نوعان خود است.

پرتو فرا‌بنفش چیست؟

پرتو‌ها یا امواج نور باعث می‌شوند ما نور را ببینیم. برخی از امواج نوری برای انسان‌ها قابل‌مشاهده و برخی امواج نوری قابل‌مشاهده نیستند. خورشید پرتو‌های فرا‌بنفش یا اشعه ماورای بنفش تولید می‌کند. انسان‌ها قادر به مشاهده این امواج نوری نیستند اما بعضی حشرات مانند زنبور‌ها می‌توانند این پرتو نوری را ببینند.

پژوهشگران دریافته‌اند که این کرم‌ها توانایی زیست‌تابی یا تولید و انتشار پرتو فرا‌بنفش دارند و می‌توانند آن را تولید کنند و از پرتو ‌فرا‌بنفش برای ارتباط بر‌قرار کردن با یکدیگر استفاده کنند.

دانشمندان معتقدند این کرم‌های دریایی از نور فرا‌بنفش به جای نور معمولی استفاده می‌کنند چون به آنها امکان پنهان ماندن از چشم شکارچیانی را می‌دهد که توانایی مشاهده نور فرا‌بنفش ندارند.

آندرس گارم، زیست‌شناس دریایی از دانشگاه کپنهاگ دانمارک می‌گوید: «این نظریه وجود دارد که این کرم‌ها زیست‌تاب هستند و خودشان نور تولید می‌کنند و از طریق این نور با یکدیگر ارتباط بر‌قرار می‌کنند. اگر به عنوان موجودی زیست‌تاب که از خود نور تولید می‌کند نور سبز یا آبی تولید کنند در خطر حمله شکارچیان قرار می‌گیرند اما این کرم نور فرا‌بنفش تولید می‌کند و به همین دلیل جز هم‌نوعان خود از چشم موجودات دیگر پنهان می‌ماند».

اگر صحت این نظریه تائید شود گام بزرگی برای درک چگونگی استفاده از نور در قلمرو موجودات زنده برداشته خواهد شد.

گارم می‌گوید:«این موضوع برای پژوهشگران بسیار هیجان‌‌انگیز است چون زیست‌تابی یا تولید و انتشار نور فرا‌بنفش تا به‌حال در هیچ جانوری مشاهده نشده است».