U Rwanda rwavuye 'burundu' mu muryango w'ibihugu by'Afurika yo hagati nyuma y'ubushyamirane na RDC

Abategetsi bitabiriye inama isanzwe ya 26 ya CEEAC, i Malabo, muri Guinée équatoriale. Ifoto yatangajwe ku rubuga X n'ibiro bya perezida wa DRC, ku itariki ya 7 Kamena (6) mu mwaka wa 2025. Abategetsi baricaye, imbere yabo hari indangururamajwi n'amabendera mato y'ibihugu, hirya inyuma hari amabendera manini.

Ahavuye isanamu, Primature Rwanda / X

Insiguro y'isanamu, Mu nama ya CEEAC, u Rwanda rwari rwahagarariwe na Minisitiri w'intebe Édouard Ngirente (wa kabiri uhereye ibumoso), DRC ihagararirwa na Perezida Félix Tshisekedi (wa kane ibumoso)
    • Umwanditsi, Didier Bikorimana
    • Igikorwa, BBC Gahuzamiryango
  • Igihe co gusoma: iminota 3

U Rwanda ruvuga ko rwavuye "burundu" mu muryango w'ubukungu w'ibihugu byo muri Afurika yo hagati (CEEAC/ECCAS), nyuma y'ubushyamirane na Repubulika ya Demokarasi ya Congo bujyanye n'intambara mu burasirazuba bwa Congo.

Inama y'abaminisitiri yateranye ku wa mbere iyobowe na Minisitiri w'intebe Édouard Ngirente yashimangiye icyemezo u Rwanda rwari rwafashe ku wa gatandatu cyo kwikura muri uwo muryango.

Itangazo ry'imyanzuro y'iyo nama rivuga ko bitumvikana kandi bidakwiriye ko ibihugu bigize CEEAC, birimo na DRC, "byiha uburenganzira bwo gukoresha nabi uwo Muryango mu nyungu zabyo bwite bigamije kurwanya igihugu biri kumwe muri uwo muryango".

U Rwanda ruvuga ko imikorere mibi y'uyu muryango "yangiza isura" yarwo.

Nta cyo uwo muryango watangaje ku mugaragaro kuri ibyo ushinjwa n'u Rwanda.

Mu nama ya CEEAC yabereye i Malabo mu murwa mukuru wa Guinée équatoriale, byari byitezwe ko u Rwanda ruhabwa ubuyobozi bw'uwo muryango busimburanwaho buri mwaka hagati y'ibihugu biwugize.

Umuvugizi wa leta ya DRC Patrick Muyaya yavuze ko u Rwanda "ntirushobora gukomeza guhonyora ku bushake amahame ashinga [agenga] imiryango yacu yo mu karere ubundi ngo rushake kuyiyobora".

Skip podcast promotion and continue reading
WhatsApp channel ya BBC Gahuza

Amakuru ya BBC Gahuza ako kanya kuri WhatsApp yawe

Kanda hano ujyeho

End of podcast promotion

Mu butumwa yatangaje ku cyumweru ku rubuga nkoranyambaga X, Muyaya yongeyeho ko icyo cyemezo "kitari cyarigeze kibaho mbere" cya CEEAC cyo kwima u Rwanda ubuyobozi bw'uwo muryango "gikwiye kubera urugero indi miryango yo mu karere rwo gufata umurongo ukomeye kurushaho ku Rwanda" kubera "ubushotoranyi" bwarwo.

Itangazo risoza inama isanzwe ya CEEAC ya 26 ryasubiwemo mu bitangazamakuru rivuga ko hemejwe ko Guinée équatoriale ikomeza kuyobora uwo muryango. Rigira riti:

"Inama yimuriye ikindi gihe guha Repubulika y'u Rwanda ubuyobozi busimburanwaho bwa perezida uriho ubu w'umuryango bityo ifata icyemezo cyo kugumishaho Nyakubahwa [Teodoro] Obiang Nguema Mbasogo nka perezida uriho ubu w'uyu muryango mu gihe cy'inyongera cy'umwaka umwe."

Amakuru avuga ko muri iyo nama CEEAC yongeye gusaba u Rwanda gukura ingabo zarwo ku butaka bwa DRC.

DRC, ONU, n'ibihugu byinshi byo mu burengerazuba bw'isi bashinja u Rwanda gufasha umutwe w'inyeshyamba wa M23 urwanya ubutegetsi bwa Kinshasa, wafashe imijyi ya Goma na Bukavu n'ibice byinshi mu burasirazuba bw'igihugu, bukungahaye ku mabuye y'agaciro. U Rwanda rurabihakana.

Nyuma yuko u Rwanda ruwuvuyemo, ubu umuryango wa CEEAC usigayemo ibihugu 10, ari byo:

  • Angola
  • Burundi
  • Cameroun
  • Centrafrique
  • DR Congo
  • Gabon
  • Guinée équatoriale
  • Repubulika ya Congo (Brazzaville)
  • São Tomé na Principe
  • Tchad

U Rwanda rwari mu bihugu binyamuryango shingiro ubwo umuryango wa CEEAC washingwaga mu mwaka wa 1983, ruri kumwe n'ibihugu birimo nk'u Burundi na Zaïre (RDC y'ubu) byo mu muryango wa CEPGL, nubwo CEEAC yamaze imyaka myinshi idakora kubera ibibazo birimo n'iby'amikoro n'intambara mu karere k'ibiyaga bigari, nkuko ONU ibivuga.

Si ubwa mbere u Rwanda rwari ruvuye muri uyu muryango ugamije guteza imbere kwishyira hamwe kw'akarere, n'iterambere ry'ubukungu n'imibereho mu bihugu binyamuryango.

Mu 2007 na bwo rwari rwawuvuyemo mu "kwirinda kugongana kw'ubunyamuryango [bwarwo] mu miryango myinshi yo mu karere", nkuko ikinyamakuru the New Times kibogamiye ku butegetsi bw'u Rwanda cyabitangaje.

Muri uwo mwaka ni bwo rwinjiye mu muryango w'Afurika y'uburasirazuba (EAC).

Rwongeye kwemererwa gusubira muri CEEAC nyuma y'imyaka umunani mu 2015, mu nama yabereye i N'Djamena muri Tchad, ruwusubiramo ku mugaragaro mu 2016.

Gusa kuri iyi nshuro bwo leta y'u Rwanda ivuga ko iwuvuyemo "burundu".