Abaturage hagati nk'ururimi mu kibazo cy'imyigaragambyo y'abaganga muri Kenya

Imyigaragambyo y'abaganga muri Kenya

Ahavuye isanamu, Getty images

Insiguro y'isanamu, Imyigaragambyo y'abaganga muri Kenya
    • Umwanditsi, Basillioh Rukanga
    • Igikorwa, BBC News, Nairobi

Byinshi mu bitanda byo mu gice cyagenewe abagore batwite bakeneye gufashwa kubyara mu bitaro bya Kihara mu nkengero z’umurwa mukuru wa Kenya, Nairobi, biriho ubusa.

Bitatu gusa nibyo biriho abarwayi ku bitanda birenga mirongo.

Umuforomokazi waho avuga ko ibi bitaro bitakira abagore bakeneye kubyara babazwe kuko nta muganga ubikora uhari.

Abaganga hano - ndetse no mu gihugu hose - bahagaritse akazi hashize hafi ukwezi.

Ibitaro bya leta bisa nk'ibirimo ubusa. Usanga ahantu hari hasanzwe huzuye abantu bashaka serivisi zikomeye z'ubuvuzi ubu hacecetse ku buryo buteye ubwoba.

Ubu byabaye ngombwa ko abarwayi bajya mu bitaro bihenda by'abikorera ku giti cyabo cyangwa se bagatinza kwivuza, bikaba byabaviramo indwara zidakira ndetse rimwe na rimwe bagapfa.

Abaganga bari mu myigaragambyo kubera ibibazo binyuranye birimo umushahara no kunanirwa guha akazi abaganga bakirangiza kwiga badashobora guhabwa uruhushya rwo gukora nk'abaganga batabanjije kwitoreza uwo mwuga mu bitaro.

Abaganga bazi neza ibibazo birimo guterwa n'imyigaragambyo yabo ariko bagashimangira ko imyigaragambyo ari ngombwa kugirango "abaturage babashe kubona serivisi nziza z'ubuvuzi" mu gihe kiri imbere ngo kubera ko uburyo bakoramo n'ibura ry'ibikoresho bisobanuye ko badashobora kuvura neza abarwayi, nkuko bivugwa na Davji Bhimji, umunyamabanga mukuru w'ishyirahamwe ry'abaganga, KMPDU.

Yabwiye BBC ati: "Rimwe na rimwe tuba turi mu bitaro kugirango dukurikirane gusa uko abantu bapfa."

Umurwayi wo muri Kenya

Ahavuye isanamu, Getty

Insiguro y'isanamu, Abarwayi bakomeje kutabona ubuvuzi mu bitaro bya leta muri Kenya.
Skip podcast promotion and continue reading
WhatsApp channel ya BBC Gahuza

Amakuru ya BBC Gahuza ako kanya kuri WhatsApp yawe

Kanda hano ujyeho

End of podcast promotion

Perezida William Ruto yasabye abaganga bari mu myigaragambyo kugaruka ku kazi kandi bakemera ibyo leta imaze kubemerera ngo kubera ko "igihugu kigomba kubaho gikurikije amikoro yacyo".

Bamwe mu barwayi basa nk'abashyigikiye abaganga kubera ko nabo ibibazo babibona ariko uku kubashyigikira gufite aho kugarukira.

Umugore umwe yabwiye BBC ko umukazana we, wari urimo abyara maze agakenera ko bamubaga, yapfushije umwana we kubera iyi myigaragambyo.

Uyu murwayi yari yakoze urugendo ava mu burengerazuba bwa Kenya aho atashoboraga kubona abaganga bamwitaho maze ajya ku bitaro bikuru byoherezwaho abarwayi bakomerewe i Nairobi ariko ntibyamwakira.

Mu nyuma yajyanywe mu bitaro by'abikorera ku giti cyabo ariko igihe cyari cyamushiranye kugirango abashe kuramira umwana we.

Lucy Bright Mbugua, w'imyaka 26, avuga ko uruhinja rwe rw'amezi icumi ruri mu bitaro bya Kenyatta National Hospital i Nairobi kuva mu kwezi kwa mbere.

Umwana we arimo kuvurwa indwara isaba ko abaganga bamuhozaho ijisho ariko hari abaganga bakeya cyane. Ubu baza kumureba inshuro ebyiri mu cyumweru aho kuba inshuro ebyiri ku munsi.

Yabwiye BBC ati: "Birababaje kubera ko nta buvuzi butangwa. Umwana wanjye arimo kubabara kandi nta miti ihari."

Nyina, Anne, umuhinzi w'umukene uza i Nairobi avuye ku murenge atuyemo ku birometero 125 aje kwita ku mwuzukuru we urwaye, avuga ko arimo gufasha umukobwa we ku bijyanye n'amafaranga ariko ngo ntibyoroshye.

Agira ati: "Kuki leta n'abaganga badashobora kwicarana ngo bumvikane?" Akongera ati: "Twe abantu batoya turimo kuharenganira." Uko akaba ari nako benshi babibona.

.

Abaganga mu myigaragambyo muri Kenya

Ahavuye isanamu, AFP

Insiguro y'isanamu, Abaganga bavuga ko leta yisubiyeho ku masezerano ya mbere.

Bamwe bagiye gushakira ihumure mu masengesho.

Umuvugabutumwa wo mu gace ka Kibera kiganjemo utujagari kurusha ahandi i Nairobi, avuga ko abona abantu batanu barwaye buri cyumweru.

Pasiteri Stephen Genda yabwiye BBC ati: "Nkuko ubizi bakeneye kubonana na muganga, ariko iyo nta muti uhari, ubaha amasengesho kugirango bahagarike ibitekerezo byo gutangira kwiheba".

Ikibazo ubu cyatangiye kuba ingorabahizi kuva aho abafasha b'abaganga nabo binjiye muri iyo myigaragambyo.

Batanga serivisi ku barwayi bivuza bataha kandi n'inkingi ikomeye y'ubuvuzi cyane cyane mu cyaro. Ariko bavuga ko batazava ku izima cyeretse ibyo basaba babibonye.

Leta ivuga ko irimo kwishyura ibirarane by'imishahara kandi ko yemeye guha akazi abaganga bakirangiza amashuri bitoza.

Ibi yabyemeye nyuma y'imishyikirano, irimo n'iyategetswe n'inkiko yitabiriwe n'intumwa zo muri minisiteri zinyuranye.

Ariko abaganga ibi babiteye utwatsi bavuga ko umushahara leta ishaka guha abaganga bitoza uri hasi cyane y'uwari wemejwe mu masezerano yo muri 2017.

Leta yashyizeho umushahara mushya w'amadolari 540 ku kwezi ariko ishyirahamwe ry'abaganga rivuga ko mbere hari hemewe gutangwa amadolari 1600 y'umushahara n'uduhimbazamusyi.

Abategetsi bananiwe guha akazi abaganga bose bitoza kubera ko bavuga ko nta mafaranga ahagije ahari yo guhemba abitegura bose gukora uwo mwuga.

Ibi byarakaje benshi muri bo ku buryo bumvise ko batanakenewe.

Imyigaragambyo y'abaganga muri Kenya

Ahavuye isanamu, Reuters

Insiguro y'isanamu, Abaganga bose bakirangiza kwiga bagomba kumara umwaka bitoza mu bitaro mbere yo kwemerwa.

Micheni Mike, warangije amashuri y'ubuganga akaba ategereje guhabwa akazi yabwiye BBC - imyigaragambyo igitangira - ko leta "idashyira imbere inyungu zabo n'ubumenyi bafite".

Shirley Ogalo, umuganga w'amenyo nawe utegereje guhabwa akazi avuga ko kwiga akaminuza byari ibintu byiza kuri we ariko ngo ubu noneho "ari mu ntambara".

Ati: "Ubona bagenzi bawe - bize andi masomo - bameze neza. Bamwe barashinze ingo zabo. Binca intege cyane."

Abategetsi batangiye gufata umurongo ukarishye.

Bamwe mu bayobozi b'intara - bafite mu nshingano zabo serivisi z'ubuvuzi - bakangishije kwirukana abaganga ku kazi.

Umuyobozi w'akanama k'urwego rushinzwe ubuvuzi mu ntara, Muthomi Njuki, yagize ati: "Bimwe mu bisabwa na bamwe mu baganga biragoye cyane kubishyira mu bikorwa."

Bimwe mu bitaro bya leta byo mu mujyi wa Nairobi byatangaje mu cyumweru gishize ko bigiye kwirukana abaganga barenga 100 bari mu myigaragambyo. Ariko kugeza ubu abakozi bo mu buvuzi banze kuva ku izima.

Bhimji ashinja leta kuba idashishikajwe na serivisi abaganga batanga; ngo iyo biba biyishishikaje iba yaricaranye nabo bakaganira kuri ibyo bibazo.

Abakuru b'amadini n'abakuru b'abatavuga rumwe na leta ni bamwe mu barimo gusaba leta kongera gufungura ibiganiro n'abaganga maze ibitaro bikongera gukora.

Ariko ibi bishobora gukomeza gutsita ibirenge hagashira amezi menshi kubera ko imyigaragambyo yo muri 2017 yamaze iminsi 100.

Ariko Mbugua, ufite uruhinja rw'amezi icumi rurwaye, afite ikizere ko imyigaragambyo izarangira vuba.

Agira ati: "Turashaka ko abaganga bagaruka ku kazi kugirango ibintu byongere bijye mu buryo."