Trump'tan Kongre'de rekor konuşma ve İran'a mesaj: 'Tercihim diplomasi'

Gündemi BBC Türkçe'den takip etmek artık WhatsApp'ta da mümkün. Haberlerimizin doğrudan telefonunuza gelmesi için tıklayın.

ABD Başkanı Donald Trump, Kongre'ye yönelik yaptığı rekor süreli konuşmada, İran'daki durumdan, Venezuela operasyonuna kadar çok sayıda başlıkta açıklamalarda bulundu.

İki saate yaklaşan konuşmada Trump, Tahran'ın nükleer silah sahibi olmasına "asla izin verilmeyeceğini" söyledi.

Gerilimi diplomasi yoluyla çözmenin "tercih ettiği" yöntem olduğunu ifade ettiği konuşmada İran'ı "açık ara bir numaralı terör destekçisi" olmakla suçladı.

Trump yönetimi ve İranlı yetkililer, Perşembe günü Cenevre'de nükleer müzakereler için bir kez daha masaya oturacak.

Bu görüşme öncesi İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, bir anlaşmanın "ulaşılabilir mesafede" olduğunu ifaden bir açıklama yaptı.

Donald Trump'ın Kongre'ye hitap ettiği geleneksel "State of the Union" (Birliğin Durumu) konuşması 1 saat 48 dakika sürdü.

Konuşmada Meksikalı kartel lideri El Mencho'nun öldürülmesine de değindi.

ABD'ye uyuşturucu girişiyle ilgili yönetiminin adımlarını övdü ve Venezuela lideri Nicolas Maduro'nun tutuklanmasını hatırlattı.

Trump, bu operasyonla "kanunsuz bir diktatörün" saltanatına son verildiğini savundu.

Salonda protestolar

Trump konuşmasında Minnesota'daki göçmen polisi operasyonlarını da övdü ve buradaki Somali topluluğu üyelerini hedef aldı.

Minnesota'dan Kongre'ye seçilen ilk Somali kökenli Amerikalı olan Demokrat Partili Ilhan Omar bu anlarda "Sen Amerikalıları öldürdün!" diyerek Trump'a bağırdı.

Minnesota'da haftalar süren göçmen polisi operasyonlarında iki ABD vatandaşı öldürüldü.

Yanında oturan Demokrat Partili Rashida Tlaib de Trump'ı hedef aldı.

Teksas eyaletinden Demokrat Partili Al Green konuşma sırasında kaldırdığı pankart nedeniyle salon dışına çıkarıldı.

Bu pankartta, "Siyahlar maymun değildir" yazıyordu.

Green, Trump'ın geçtiğimiz haftalarda sosyal medyada paylaştığı, eski başkan Barack Obama ve eşini maymun gibi gösteren ırkçı videoya tepki gösteriyordu.

Analiz: Trump, kritik seçimleri gözeterek vatansever bir seferberlik çağrısı yaptı

Anthony Zurcher - Kuzey Amerika muhabiri

Donald Trump, Salı gecesi yaptığı "Birliğin Durumu" konuşmasında, Amerika'nın tarihe geçecek bir geri dönüş yaşadığını söyledi.

Anketlerin, ABD'de birçok kişinin ülkenin mevcut durumundan ve Trump'ın liderliğinden memnun olmadığını gösterdiği bir dönemde, başkan rotayı değiştireceğine dair neredeyse hiçbir işaret vermedi.

Bunun yerine, yılın ilerleyen dönemlerinde yapılacak kritik ara seçimleri gözeterek, ulusa yönelik bir ikna konuşması yaptı; sadık destekçilerine vatansever bir seferberlik çağrısında bulundu ve siyasi rakiplerine sataştı.

Konuşma, bir zamanlar reality televizyon programı sunmuş bir ismin sevdiği türden, kameralar için hazırlanmış teatral anlarla doluydu.

Erken bölümlerde, ABD Olimpik erkek buz hokeyi takımını locaya davet etti. Sporcular altın madalyalarını kaldırırken Cumhuriyetçiler "ABD!" sloganları attı; Demokratlar bile ayağa kalkarak alkışladı.

Daha sonra Trump, askeri kahramanlara, 100 yaşındaki bir İkinci Dünya Savaşı gazisine ve geçen yıl Teksas'taki sel felaketinde mahsur kalan 165 kişiyi kurtaran bir Sahil Güvenlik yüzücüsüne dikkat çekti. Yüzücüye Kongre Onur Madalyası, gaziye ise Olağanüstü Kahramanlık nedeniyle Liyakat Nişanı verildi.

Konuşması uzunluk rekoru kırmış olsa da bu anlar gecenin temposunu artırdı ve başkanın Amerikan vatanseverliği ve başarıları temasına uyum sağladı.

Konuşmasına alışıldık ifadelerle başladı: "Ulusumuz geri döndü" dedi. Amerika'nın dünyanın "en sıcak" ülkesi olduğunu söyledi. Bir noktada, Demokratları "geçim krizi" yaratmakla suçladıktan sonra "Gerçekten çok iyi gidiyoruz" diye ekledi.

Artan gelirleri, yükselen borsayı, düşen benzin fiyatlarını, güney sınırında belgesiz göçmen geçişlerinin dramatik biçimde azalmasını ve kontrol altına alınmış enflasyonu örnek gösterdi.

"Ülkemiz yeniden kazanıyor" sözleriyle konuşmasını sonlandırdı.

Başkan için sorun şu ki kamuoyunda aldığı onay yüzde 40 civarında seyrediyor ve Amerikan halkı, kendi endişelerini gidermek için daha fazlasını yapmasını istiyor.

Geçen ay Beyaz Saray'dan yaptığı ulusa sesleniş konuşmasında da benzer temalar işlemiş, benzer istatistikler paylaşmıştı. Ancak bu, kamuoyunu ikna etmeye yetmedi. Başkan ve danışmanları, on milyonlarca kişiye ulaşması beklenen "Birliğin Durumu" konuşmasının sonuçlarının farklı olmasını umuyor gibi görünüyor.

Ancak Trump bu konuşmasında yeni politikalara dair çok fazla somut öneri sunmadı.

Yaklaşık iki saat süren konuşmaya, işçi sınıfı Amerikalılar için yeni emeklilik tasarruf hesapları ve yapay zekâ şirketleriyle, tesislerine yeterli elektrik sağlanarak tüketicilerin daha yüksek faturalarla karşılaşmamasını öngören bir anlaşma gibi birkaç fikir serpiştirdi.

Ayrıca, Amerikalılara sigorta primlerini karşılamalarına yardımcı olmak için doğrudan ödeme sağlayan bir sağlık planı, tüm seçmenlerin vatandaşlıklarını kanıtlamasını zorunlu kılan bir yasa ve belgesiz göçmenlere ticari sürücü ehliyeti verilmesini yasaklayan düzenleme gibi eski önerilerini yeniden gündeme getirdi.

Geçen Cuma günü Yüksek Mahkeme'nin daha önce uygulamaya koyduğu birçok gümrük vergisini iptal eden kararına rağmen, geniş kapsamlı gümrük tarifesi rejimini sürdürme sözü de verdi.

Başkana karşı oy kullanan yargıçlardan üçü ön sırada otururken yüz ifadelerini değiştirmedi. Daha önce Trump ile tarife kararını kaleme alan Başyargıç John Roberts kısa bir tokalaşma yaşadı; ancak ikisi de gülümsemedi.

Konuşma boyunca Cumhuriyetçilerin sık sık alkışlarıyla kesilen Trump'ın gümrük tarifelerine ilişkin sözleri, Demokratlar arasında mırıldanmalara, Cumhuriyetçiler arasında ise rahatsız bir sessizliğe yol açtı.

Birçok Cumhuriyetçi, tarifelerin ekonomik maliyeti ve kamuoyundaki popüler olmamasının seçim şanslarına zarar verebileceği ihtimali konusunda tedirgin.

Tarifeler salondaki havayı ağırlaştırdıysa, Trump göçe geçtiğinde tansiyon yükseldi.

Başkanın "yasa dışı yabancıların" oluşturduğunu söylediği tehdide ilişkin sözleri, Cumhuriyetçilerden en güçlü alkışları alırken Demokratlardan öfkeli bağırışlar ve buz gibi bakışlar geldi.

Göç meselesi Trump'ın siyasi açıdan güçlü olduğu alanlardan biriydi; ancak Minneapolis'te yürütülen ve federal ajanların iki Amerikan vatandaşını vurularak öldürmesiyle sonuçlanan operasyon, başkanın konumunu ciddi biçimde zayıflattı.

Trump, bu ölümcül olaylardan ya da sonrasında gerekebileceğini söylediği "daha yumuşak yaklaşımdan" hiç söz etmedi. Bunun yerine konuşmasında, belgesiz göçmenlerin işlediğini söylediği cinayetler, kazalar ve yolsuzluklara odaklanarak konuyu yeniden sahiplenmeye çalıştı.

"Şu anda Amerikalılar ile tamamen açık bir sınır arasında duran tek şey Başkan Donald J Trump ve Kongre'deki büyük Cumhuriyetçi vatanseverlerimizdir" dedi.

Bu sözler, sekiz aydan biraz fazla bir süre sonra Amerikalıların, Kongre'nin her iki kanadının bileşimini belirleyecek ara seçimlerde sandık başına gideceğini dolaylı olarak hatırlatıyordu.

Bu tür Kongre konuşmalarında genellikle olduğu gibi, başkan kim olursa olsun, dış politika arka planda kaldı.

İran yakınlarında Amerikan güçlerinin büyük bir yığınağı olmasına rağmen Trump, uzun süreli bir ABD askeri operasyonunun neden gerekli olduğuna dair Amerikan kamuoyuna güçlü bir gerekçe sunmadı.

"Tercihim bu sorunu diplomasi yoluyla çözmek, ancak bir şey kesin: Dünyanın bir numaralı terör destekçisine asla nükleer silaha sahip olmasına izin vermeyeceğim" dedi ve ardından başka bir konuya geçti.

Şu an için siyasi rüzgârlar başkanın aleyhine esiyor. Ancak Trump, kamuoyunun ruh halinin değişmek üzere olduğuna inanıyor olabilir.

Belki de Amerikalıların politikalarının ekonomik faydalarını hissetmeye başlayacağını düşünüyor. Ya da yaz aylarında yapılacak 250. yıl kutlamaları sırasında yenilenen bir vatanseverlik duygusuyla havanın değişeceğine inanıyor.

Konuşmasında askeri kahramanlara ve salondaki altın madalyalı hokey oyuncularına yaptığı göndermeler, bu siyasi bahsi oynadığını düşündürüyor.