İstanbul'da kritik Fidan-Arakçi zirvesi: 'Tarafları müzakere masasına çağırıyoruz'

Gündemi BBC Türkçe'den takip etmek artık WhatsApp'ta da mümkün. Haberlerimizin doğrudan telefonunuza gelmesi için tıklayın.

Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi ile İstanbul'da biraraya geldi.

Bakan Fidan, yaklaşık 1,5 saat görüşmeden sonra düzenlenen ortak basın toplantısında "İran'ın huzuru bölge için önemli" dedi.

Fidan "Bölge ülkeleri huzur, istikrar ve barış istemektedir. Bu bağlamda tarafları müzakere masasına çağırıyoruz. Müzakere masası kurulduğunda da sorunların ayrı ayrı ele alınmasının çözüme ulaşılmasını kolaylaştıracağını değerlendiriyoruz" dedi.

Fidan ayrıca "protestolarda meydana gelen ölümler nedeniyle derin üzüntü duyduklarını" belirtti ve ve İran halkına başsağlığı dileklerini yenilediklerini" belirtti.

Hakan Fidan "hadiselerin büyük ölçüde yatışmasının memnuniyet verici olduğunu" vurguladı ve "İran'ın iç meselelerinin dış müdahale olmaksızın barışçıl şekilde çözülmesini temenni ediyoruz" diye konuştu.

Fidan, İran'a yönelik bir askeri müdahaleye karşı olduklarını her fırsatta dile getirdiklerini de ekledi.

Hakan Fidan ayrıca, "Öte yandan İsrail'in, ABD'yi İran'a askeri saldırı düzenlemeye ikna etmeye çalıştığını da görmekteyiz. ABD yönetiminin sağ duyulu davranarak buna müsaade etmeyeceğini düşünüyoruz. İsrail, bölgedeki istikrarsızlaştırma politikalarına son vermelidir" diye de konuştu.

Arakçi: 'Müzakere tehditle başlamaz'

İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi de "Müzakere tehditle başlamaz" derken ABD'nin "iyi niyet göstermediğini" savundu.

Arakçi "İran müzakerelere hazır. Türkiye'nin yaklaşımını destekliyoruz, müzakere güven temelinde olmalı" diye konuştu.

İranlı bakan "Son terör olayları İsrail tarafından yönetildi ve Türkiye bizim hep yanımızda durdu" derken, "Mantıklı, insanlıktan, adaletten yana, meşru, yasal haklarımızın düşünüldüğü müzakere süreçlerinden yanayız" ifadelerini kullandı.

Fidan ve Arakçi, 14 Ocak ve 28 Ocak'ta yaptıkları telefon görüşmelerinde İran ve ABD arasında artan gerilimi ele almışlardı.

Erdoğan, Pezekşiyan ve Arakçi ile görüştü

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan 30 Ocak'ta İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan ile telefonda görüştü. İkili arasında bölgedeki gerilim ele alındı.

İletişim Başkanlığı'ndan yapılan açıklamada, liderlerin Türkiye-İran ilişkileri ile bölgede tırmanan askeri gerilimin ele alındığı aktarıldı.

Buna göre Cumhurbaşkanı Erdoğan görüşmede, gerilimin düşürülmesi ve meselelerin çözüme kavuşturulması için Türkiye'nin İran ile ABD arasında kolaylaştırıcı rol üstlenmeye hazır olduğunu vurguladı.

Erdoğan, Fidan'dan sonra Türkiye'de bulunan İran Dışişleri Bakanı Arakçi ile de bir araya geldi.

Türkiye'nin pozisyonu ne?

Türkiye'nin ABD ile en üst düzeyde yaptığı görüşmelerde, askeri seçeneğin bölgesel ve küresel risklere yol açacağı görüşünü ilettiği bildiriliyor.

Ankara, taraflar arasında doğrudan görüşmelere geçilmesi için devreye girmeye hazır olduğunu vurguluyor.

ABD ve İran arasında Ocak ayı başından itibaren devam eden gerilim, ABD Başkanı Donald Trump'ın güçlü bir deniz filosunu bölgeye gönderme talimatı vermesi ve müzakereye yanaşmaması durumunda İran'a saldırı emri vereceği tehdidini dile getirmesiyle sıcak çatışma riskine dönüştü.

Süreci başından bu yana yakından takip eden Türkiye, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ve Dışişleri Bakanı Hakan Fidan aracılığıyla İran'a askeri bir operasyon düzenlenmesine karşı olduğunu birçok kez açıkladı.

Bunun yanı sıra hem ABD hem de İran tarafıyla temaslarını artıran Türkiye, sorunun diplomatik yolla çözülmesi gerektiğini, her iki tarafa da gerginliğin azaltılması çağrısında bulundu.

Türkiye basınında yer alan haberlere göre Erdoğan, Trump'a sorunun diyalogla çözümü için Türkiye-ABD-İran liderlerinin katılacağı bir görüşmeye aracılık edebileceğini, gerekirse bunun telekonferans yoluyla yapılabileceğini önerdi.

Bu öneriye ilişkin taraflardan henüz bir yorum gelmedi.

Erdoğan, 22 Ocak'ta da İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan ile telefonda görüştü.

İletişim Başkanlığı'nın açıklamasına göre Erdoğan, Pezeşkiyan'a, "Türkiye'nin İran'ın huzur ve istikrarını önemsediğini, Türkiye'nin İran'a dış müdahale senaryolarına hiçbir zaman olumlu yaklaşmadığını" söyledi.

Erdoğan ayrıca, "sorunların çözülmesinin ve bölgede gerilimin tırmanmasının önüne geçilmesinin Türkiye'nin de menfaatine olduğunu" vurguladı.

'Başka yaralar açılmasını istemiyoruz'

Türkiye'nin bu mesajları ABD ile yapılan görüşmelerde de dile getirdiği, sorunun bölgede yeni bir sıcak çatışmaya dönüşmeden çözümlenmesinin herkesin yararına olduğu görüşünü ilettiği bildiriliyor.

Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, 20 Ocak'ta ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio ile telefonda görüşmüştü.

Bakan Fidan, geçen hafta verdiği bir demeçte de, sadece Türkiye'nin değil tüm bölge ülkelerinin yeni bir savaşa karşı olduğunu, bunu ABD ile yapılan temaslarda dile getirdiklerini kaydetmişti.

Türkiye, İran sınırında önlemler alıyor

Türkiye bir yandan diplomatik girişimlerini sürdürürken, diğer yandan da olası bir sıcak çatışma durumunda yaşanabilecek gelişmelere karşı önlemlerini alıyor.

Bu önlemlerin başında kitlesel bir göç yaşanması olasılığı bulunuyor.

Milli Güvenlik Kurulu, 28 Ocak'ta yaptığı toplantıda İran konusunun ele alındığını duyurdu ve İran'ın istikrarının bölge güvenliği açısından önemine dikkat çekti.

Milli Savunma Bakanlığı (MSB) kaynakları da 29 Ocak'ta yapılan bilgilendirmede, İran-ABD geriliminin yakından takip edildiğini vurguladılar.

Ankara'nın "gerekli tüm tedbirleri aldığını" belirten MSB kaynakları, "Türkiye olarak, tüm çatışmaların bitmesine, bölgemizde huzur ve istikrarın hakim olmasına yönelik çabalarımızı sürdürüyoruz" bilgisini verdiler.

Türkiye ve İran, 560 kilometrelik bir sınırı paylaşıyor.

Ankara, özellikle Afganistan ve Pakistan'dan gelen düzensiz göç hareketlerinin engellenmesi için 2021'de sınıra beton duvar örmeye başladı.

MSB kaynakları, alınan önlemlere ilişkin ayrıntılı bilgi vermedi. Ancak güvenliğin sağlanması için ek bazı adımların atıldığı belirtiliyor.