Trump'tan İngiltere'ye çağrı: 'Diego Garcia'yı vermeyin'

Gündemi BBC Türkçe'den takip etmek artık WhatsApp'ta da mümkün. Haberlerimizin doğrudan telefonunuza gelmesi için tıklayın.

ABD Başkanı Donald Trump, İngiltere'nin Chagos Adaları'nı Mauritius'a devretme ve buradaki önemli bir askeri üssü onlara kiralama planını eleştirerek "Diego Garcia'yı vermeyin" dedi.

Trump, sosyal medyada yaptığı paylaşımda "Bu topraklar İngiltere'den alınmamalı" ifadesini kullandı ve böyle bir adımın "müttefikleri için bir leke" olacağını söyledi.

ABD Başkanı, Diego Garcia adasındaki Amerikan üssünün İran ile anlaşma sağlanamama durumunda, Tahran'ın olası bir saldırısını engellemek için kullanması gerekebileceğini ifade etti.

Bu açıklama, Londra'nın Chagos Takımadaları'ndaki Diego Garcia adasının üzerindeki egemenliğini Mauritius'a devretme planına resmi destek vermesinin ardından geldi.

BBC, konuyla ilgili yorum almak üzere İngiltere Dışişleri Bakanlığı'yla iletişime geçti.

Trump'ın son açıklamaları, ABD ile Mauritius arasında gelecek hafta yapılması planlanan görüşmeler öncesinde geldi.

Diego Garcia, takımadaların en büyük adası ve İngiltere ile ABD silahlı kuvvetleri tarafından kullanılıyor.

Plan kapsamında İngiltere, Diego Garcia'yı 99 yıllığına kiralayacak.

Trump: 'İran anlaşma yapmazsa ABD'nin Diego Garcia'yı kullanması gerekebilir'

Trump 18 Şubat Çarşamba günü Truth Social platformunda yaptığı paylaşımda, "İngiltere Başbakanı Keir Starmer'a, ülkeler söz konusu olduğunda kiralamaların iyi bir şey olmadığını ve 100 yıllık bir kira sözleşmesine girerek büyük bir hata yaptığını söylüyorum" ifadelerini kullandı.

ABD Başkanı, Diego Garcia'nın "Hint Okyanusu'nda stratejik bir konumda" bulunduğunu vurguladı.

Trump, "Başbakan Starmer, daha önce adı bile bilinmeyen bazı oluşumların iddiaları nedeniyle bu önemli ada üzerindeki kontrolünü kaybediyor" dedi.

Trump ayrıca, "İngiltere için her zaman hazır, istekli ve muktedir şekilde savaşmaya hazırız, ancak onların da 'woke' akımı ve karşılarına çıkarılan diğer sorunlar karşısında güçlü kalmaları gerekiyor" ifadelerini kullandı.

Trump, İran'ın tartışmalı nükleer programı konusunda ABD ile İran arasında süren görüşmelere de atıfta bulunarak, "Eğer İran bir anlaşma yapmamaya karar verirse, son derece istikrarsız ve tehlikeli bir rejimin olası saldırısını ortadan kaldırmak için ABD'nin Diego Garcia'yı kullanması gerekebilir" dedi.

ABD Başkanı, İran'ın hükümet karşıtı protestolara yönelik sert müdahalesi ve nükleer faaliyetleri nedeniyle daha önce de defalarca askeri güç kullanma tehdidinde bulunmuştu.

ABD ve Avrupa'daki müttefikleri, İran'ın nükleer silah geliştirmeye doğru ilerlediğinden şüpheleniyor. Tahran ise bunu her zaman reddediyor.

Salı günü ABD Dışişleri Bakanlığı, Chagos Adaları'nın devrine yönelik plana resmi destek vermişti.

Yapılan açıklamada, "İngiltere'nin Chagos takımadaları konusunda Mauritius ile yaptığı anlaşmayla ilerleme kararını destekliyoruz" denildi.

Trump'ın bu konudaki tutumu son aylarda hızlı değişimler gösterdi. Planlanan devri bir dönem "büyük bir aptallık" olarak nitelendirirken, daha sonra anlaşmanın başbakanın yapabileceği "en iyi anlaşma" olduğunu söylemişti.

Resmi adı Britanya Hint Okyanusu Toprakları olan Chagos Adaları, İngiltere'nin yaklaşık 9 bin 332 kilometre güneydoğusunda ve Mauritius'un yaklaşık bin 250 mil kuzeydoğusunda, Hint Okyanusu'nda yer alıyor.

Adalar 1814'ten bu yana Britanya kontrolünde bulunuyor. Hükümet tarafından 3 milyon sterline satın alınan adalar, 1965 yılında denizaşırı toprak statüsüne kavuştu.

Ancak Mauritius, uzun süredir bağımsızlığını kazanmak için yapılan anlaşma kapsamında adaları yasa dışı şekilde devretmeye zorlandığını savunuyor.

İngiltere adanın devri için ne diyor?

İngiltere hükümetinden bir sözcü Ocak ayında Trump'ın ilk eleştirilerine tepki olarak "İngiltere asla ulusal güvenliğinden taviz vermeyecek" demişti.

Sözcü, uluslararası mahkemelerde çıkan kararların Diego Garcia'daki askeri üssün akıbetini riske attığını ve mevcut durumda bu üssün "gerektiği gibi" faaliyet göstermesini engelleyebileceğini söylemişti.

İngiltere'nin bu sebeple adaların egemenliğini devretme kararı aldığını vurgulayan sözcü, hamlenin ABD dahil İngiltere'nin müttefikleri tarafından memnuniyetle karşılandığını hatırlatmıştı.

Sözcü ayrıca "Diego Garcia'daki müşterek ABD-İngiltere üssünün özelliklerini korumak ve rakiplerimizi uzak tutmak için sıkı teminatları olan bu anlaşma, [üssün] nesillerce faaliyette kalmasını garantiliyor" demişti.

Mayıs 2025'te imzalanan anlaşma henüz İngiltere Parlamentosu tarafından onaylanmadı. Dolayısıyla Chagos Adaları hâlâ İngiltere toprağı sayılıyor.

İngiltere ne şartla adaları Mauritius'a devredecek?

İngiltere ve Mauritius arasında Mayıs 2025'te imzalanan anlaşmaya göre İngiltere, Hint Okyanusu'ndaki Chagos Adaları'nı bu Doğu Afrika ülkesine verecek.

Ancak adaların en büyüğü olan Diego Garcia'daki müşterek ABD-İngiltere askeri üssünün kontrolü İngiltere'de olacak.

İngiltere Başbakanı Keir Starmer, 99 yıllık anlaşma kapsamında İngiltere'nin Diego Garcia'yı yıllık 101 milyon sterlin (yaklaşık 6 milyar lira) karşılığında Mauritius'tan kiralayacağını duyurmuştu.

Chagos Adaları, eski İngiliz sömürgesi Mauritius 1965'te bağımsızlığını ilan etmeden önce İngiltere tarafından 3 milyon sterlin (bugünün kuruyla 75 ila 80 milyon sterlin, yaklaşık 4 milyar 600 milyon lira) karşılığında alındı.

İngiltere daha sonra burada ABD ile birlikte askeri üs kurdu.

Ancak 1968'de bağımsızlığına kavuşan Mauritius, bağımsızlık anlaşması karşılığı adaları İngiltere'ye zorla satmak zorunda kaldığını savundu.

Uluslararası Adalet Divanı (ICJ), 2019'da adaların Mauritius'tan alınmasının yasal olmadığına hükmetti ve İngiltere'nin burada kontrolü "acilen" bırakması gerektiğini söyledi.

Mauritius Başbakanı Navin Ramgoolam, Mayıs 2025'te İngiltere ile imzalanan anlaşmayı "büyük bir zafer" olarak ilan etti ve 60 yıllık bağımsızlığın ardından "İngiltere tam egemenliğimizi bize vermeli" diye konuştu.

Ramgoolam ayrıca bu anlaşmanın Mauritius'un sömürgecilikten kurtulmasının "nihai adımı" olduğunu söyledi.