طالبان مانع رفتن۷۰ دانشجوی دختر به دبی شدند؛ دانشجویان در آسیای‌میانه: نگران بازگشت به کابل هستیم

عده‌ای از دانشجویان دختر افغان، که قرار بود امروز (اول سنبله/شهریور) برای آغاز تحصیلات خود به شهر دبی امارات سفر کنند به بی‌بی‌سی گفتند که مسئولان حکومت طالبان در فرودگاه کابل مانع رفتن آن‌ها شدند.

خلف بن‌احمد حبتور، رئیس شرکت حبتور، گفته است که او زمینه تحصیلات عالی صد تن از دانشجویان دختر افغان را در دانشگاه دبی فراهم کرده است.

به گفته این دانشجویان، قرار بود امروز ۷۰ نفرشان، که بلیت‌هایشان آماده شده بود، در یک پرواز به دبی بروند.

یک‌ نفر از این دانشجویان به بی‌بی‌سی گفت: « صبح امروز وقتی با چمدان‌هایمان وارد فرودگاه شدیم، برای همه ما از سوی شرکت هوایی کارت پرواز داده شد اما زمانی‌که در آخرین مرحله پرواز قرار داشتیم، یکی از مسئولان فرودگاه ما را مورد بازپرسی قرار داده و دستور داد که فرودگاه را ترک کنیم.»

بر اساس گفته شماری از این دانشجویان، به ۱۲ نفر از دانشجویان دختر هم که همراه مرد « محرم» داشتند اجازه پرواز داده نشد.

شماری از آن‌ها به بی‌بی‌سی گفتند که از هشت ماه پیش به کمک مالی خلف بن احمد حبتور، در بورسیه‌های دانشگاه دبی پذیرفته شده‌اند و قرار بود که امروز به مکانی که برای آن‌ها فراهم شده است منتقل شوند.

طالبان دانشگاه‌ها را در افغانستان به روی دختران بسته‌اند و برای این دانشجویان دختر این فرصتی برای ادامه تحصیل بود.

خلف بن احمد حبتور، رئیس شرکت حبتور، که مالک یک شرکت ساختمانی در دبی است، به این تصمیم طالبان واکنش شدید نشان داده و خواستار تجدید نظر حکومت طالبان و مداخله کشورهای مختلف برای فراهم شدن سفر این دانشجویان به دبی شده است.

او در یک پیام ویدیویی گفته است:«امروز صبح من به دفترم آمدم و ازاین تصمیم طالبان به حیرت افتادم.»

او می‌افزاید: «زمینه تحصیلات این صد دختر دانشجوی افغان را من فراهم کرده‌ام. ما تمام امکانات را برای این دختران فراهم کرده‌ایم؛ بلیت‌های‌شان را خریده‌ایم؛ زمینه اسکان، مراقبت‌های بهداشتی، ترانسپورت و امنیت شان‌ را فراهم کرده‌ایم ... در مورد تحصیلات آن‌ها با رئیس دانشگاه دبی صحبت شده است. نمایندگان پلیس دبی و وزارت خارجه، بخش مهاجرت و فردوگاه همه در مورد سفر و تحصیلات این دختران در دبی در جریان هستند.»

آقای حبتور می‌گوید: «من نمیدانم چطور طالبان در این مورد تفاوت قائل می‌شوند. در عصر حاضر زنان و مردان با هم مساوی‌اند. مساوات میان زنان و مردان حتی پیش از زمان حضرت مسیح وجود داشته است. پس از بعثت اسلام هم همین گونه بوده است. نمیدانم که طالبان چه نوع تفسیری از دین دارند؟»

او در ادامه می‌گوید: «من امروز از این تصمیم طالبان بسیار غمگین هستم. امیدوارم که حکومت طالبان روی این تصمیم خود تجدید نظر کنند و اجازه بدهند که این دختران برای تحصیلات خود به دبی بیایند. این دختران حق دارند که تحصیل کنند. آن‌ها حق دارند هر کاری را که مردان اجازه دارند، انجام بدهند و هیچگونه استثنایی در این مورد وجود ندارد.»

او با تاکید از حکومت طالبان می‌خواهد به این دختران اجازه سفر برای تحصیلات بدهد.

هر چند مقامات طالبان تا کنون در این زمینه چیزی نگفته‌اند اما رهبر طالبان قبلاً با صدور فرمان‌هایی سفر دختران و زنان افغان بدون همراه مرد را «غیر شرعی» خوانده و منع کرده است.

«از بازگشت به افغانستان می‌هراسیم»

همزمان با منع سفر داشجویان دختر به دبی، بعضی دیگر از دختران دانشجوی افغان، که دوره‌های تحصیلی خود را در کشورهای آسیای میانه به پایان رسانده‌اند، به بی‌بی‌سی گفته‌اند که از بازگشت به افغانستان تحت حاکمیت طالبان می‌هراسند.

شماری از این دختران گفته‌اند که وقتی دو سال پیش می‌خواستند به قزاقستان و قرقیزستان بروند حاکمیت طالبان اجازه نداد که آن‌ها از فرودگاه‌ها به این کشورها سفر کنند.

شماری از این دانشجویان، که نمی‌خواهند به دلایل امنیتی نامی از آن‌ها برده شود به بی‌بی‌سی گفتند دو سال پیش وقتی وارد فرودگاه کابل شدند همه مشخصات آن‌ها به شمول نام، نشانی و عکس‌های گذرنامه‌هایشان در ذخیر اطلاعات فرودگاه کابل، که در اختیار طالبان است، ثبت شد و به آن‌ها هشدار داده شد که از سفر بدون همراه مرد به خارج اجتناب کنند.

یکی از آن‌ها به بی‌بی‌سی گفت: «وقتی گروه سی نفره ما دو سال پیش از فرودگاه از سوی طالبان برگشتانده شد چاره‌ای نداشتیم جز اینکه از راه‌های زمینی و مسیر‌های دشوار گذر به کشورهای همسایه برویم و از آن‌جاها به سوی مقاصدمان پرواز کنیم».

وی گفت: «حالا که تحصیلات دوساله‌‌مان به پایان رسیده است در بیم و نگرانی به سر می‌بریم که اگر به افغانستان برگردیم با در نظر داشت آن اطلاعات طالبان ما را مورد بازجویی و بازداشت قرار خواهند داد.»

شماری از این دختران دانشجو در عین حال می‌گویند در حالی که در رشته‌های تحصیلی مختلف ظرف سالیان گذشته به‌سختی درس خوانده و تخصص گرفتند، در افغانستان برای آن‌ها زمینه کار میسر نیست چون حاکمیت طالبان زنان و دختران را از کار در تقریباً همه ادارات منع کرده‌اند.»

از زمان بازگشت طالبان به قدرت در ۱۵ آگوست/اوت ۲۰۲۱ دساتیر محدودکننده زیادی علیه زنان صادر کرده‌اند.

محدودیت‌های وضع‌شده طالبان برای زنان شامل چهار حوزه اصلی است: محرومیت از سیاست، محدودیت حضور یا فعالیت در فضای عمومی، ممنوعیت ادامه تحصیل و محدودیت در حق کار.

با وجودی که این محدودیت‌ها بر زنان و دختران افغان در حاکمیت نخست طالبان هم اعمال شده بود، در دو دهه پس از سرنگونی رژیم قبلی طالبان در سال ۲۰۰۱، در زمان دولت‌های جمهوری حامد کرزی و محمد اشرف غنی تلاش‌هایی برای مشارکت بیشتر زنان در سیاست و اجتماع صورت گرفت.

در این دو دهه شماری از کرسی‌های پارلمان هم به زنان اختصاص داشت و زنان در سمت‌های مختلف، از جمله وزیر، سفیر، والی و شهردار خدمت می‌کردند.

ظرف دو سال گذشته هر چند جامعه جهانی و سازمان ملل بارها خواستار لغو محدودیت‌های طالبان علیه زنان شدند اما رهبران طالبان همواره این درخواست‌ها را «مداخله در امور داخلی افغانستان» خوانده و از تصامیم خود عقب‌نشینی نکردند.